गोरखापत्र - २०७४ चैत्र १४ - बिषयगत र बस्तुगत प्रश्नोत्तर

 ८ महिना अगाडि  गोरखापत्र  पत्रपत्रिकाबाट

वस्तुगत प्रश्नोत्तर:
१) ट्राभल वेबसाइट ट्रिप एड्भाइजरले सन् २०१८ मार्चमा सार्वजनिक गरेको एसियाका उत्कृष्ट २५ गन्तव्यको सूचीमा काठमाडौं कति औं स्थानमा रहेको छ ? - छैटौं
(एसियाका उत्कृष्ट गन्तव्यको सूचीमा अग्रस्थानमा इन्डोनेसियाको बाली परेको छ । काठमाडौं भन्दा अघि वालीसँगै थाइल्याण्डको फुकेट , भियतनामको हनोई, कम्बोडियाको सियाम रियम एवं जापानको टोकियो सहर परेको )

२) मुलुकी अपराध (संहिता) ऐन, २०७४ राजपत्रमा कहिले प्रकाशित भएको हो ? - वि.स. २०७४ असोज ३०

(यो ऐनसंवत २०७४ भदौ १ देखि प्रारम्भ हुने )

३) मिसोफोनिया भन्नाले के बुझिन्छ ? - विभिन्न प्रकारका ध्वनी सुनेर हुने असहजपन

(आवाजका कारण हुने विशेष कठिनाइ)

४) कर्णाली प्रदेश सरकारले वि.स. २०७५ लाई कुन वर्षका रुपमा मनाउने घोषणा गरेको छ ? - रारा कर्णाली पर्यटन वर्ष

- आन्तरिक तथा बाह्य गरी वार्षिक पाँच लाख पर्यटक भित्र्याउने लक्ष्य सहित पर्यटन वर्ष मनाउन थालिएको हो ।
- रारा कर्णाली पर्यटन वर्ष २०७५ को उद्घाटन वि.स. २०७५ बैशाख १ मा रारा ताल बाट गर्ने निर्णय भएको । 
- जतिय विविधता भित्र भाषा, कला र संस्कृतिका दृष्टिकोणबाट यो प्रदेश समृद्ध मानिने ।नेपालकै सबैभन्दा ठूलो रारा ताल, कैलाश मान सरोवर जाने प्रवेशद्धार,रारा राष्ट्रिय निकुञ्ज, डोल्पाको शे गुम्बा, फोक्सुण्डो ताल, वालात्रिपुरा सुन्दरी, जुम्लाको नेपाली भाषा तथा सभ्यताको उद्गम थलो सिन्जा उपत्यका, सुर्खेतको काँक्रे विहार, बुलबुले ताल, देउती बज्यै मन्दीर, कालिकोटे राष्कोट, पञ्चदेवल हुम्लाकको लिमी उपत्यका आदि यस प्रदेशका प्रमुख आकर्षण रहेका ।

५) छिन्ताङ काण्ड धनकुटामा भएको थियो भने झोडा काण्ड कहाँ भएको थियो ? - मोरङ

६) नेपालमा कमलरी मुक्त घोषणा कहिले भएको थियो ? - २०७० श्रावण ३

( कमैया मुक्त घोषणा वि.स. २०५७ श्रावण २ र हलिया मुक्त घोषणा २०६५ भाद्र २१ मा )

७) चारकुने मुद्रा प्रचलनमा ल्याउउने मल्ल राजा को हुन् ? - प्रताप मल्ल

८) नेपालको सबै भन्दा धेरै नगरपालिका भएको जिल्ला कुन हो ? - रौतहट (१६ ओटा )

(सबैभन्दा धेरै गाउँपालिका भएको जिल्ला धादिङ ११ओटा)

९) नेपाल र जोर्डन बीच द्धिपक्षीय श्रम सम्झौता कहिले भएको हो ? - सन् २०१७ अक्टोबर १८

– नेपालको यो दोस्रो द्धिपक्षीय सम्झौता रहेको । नेपालले पहिलो द्धिपक्षीय श्रम सम्झौता कतारसँग गरेको ।
– हाल नेपालले श्रम सम्झौता गरेको राष्ट्रको सँख्या सात रहेको ।

१०) नेपालमा जिरो हंगर च्यालेन्ज अभियान औपचारिक रुपमा कहिले सुरु भएको हो ? - वि.स. २०७१ पुष ४ गते

 

विषयगत प्रश्नोत्तर:

१) अन्त: शुल्कमा भौसतक प्रणाली भनेको के हो ? यसको आवश्यकता किन पर्दछ ? चर्चा गर्नुहोस् ।

अन्त: शुल्क उत्पादनमा लाग्ने कर हो, यो स्वदेश भित्र उत्पादन हुने वस्तुमा लाग्दछ । स्वदेशमा अन्त: शुल्क लाग्ने वस्तु विदेशबाट पैठारी गरेमा पैठारी विन्दु भन्सार कार्यालयमा अन्त: शुल्क लाग्दछ । नेपालमा अन्त: शुल्कलाई व्यवस्थित गर्न स्वयं निस्कासन प्रणाली र भौतिक नियन्त्रण प्रणाली लागू गरिएको छ । अन्त: शुल्क लाग्ने वस्तुमा राजस्व प्रशासनको प्रत्यक्ष नियन्त्रण र निगरानी नभई उत्पादनकर्ता औधौगिक प्रतिस्ठान नै जिम्मेवार र जवाफदेही हुने पद्धति स्वयं निष्काशन प्रणाली हो भने अन्त: शुल्क लाग्ने वस्तुमा राजस्व प्रशासनको प्रत्यक्ष नियन्त्रण र निगरानी रहने पद्धति भौतिक नियन्त्रण प्रणली हो । नेपालमा अन्त: शुल्क कर प्रणालीको प्रयोग सँगै भौतिक नियन्त्रण प्रणलीको सुरुवात भएको पाइन्छ ।

भौतिक नियन्त्रण प्रणालीको आवस्यकता

भौतिक नियन्त्रण प्रणालीमा मदिरा र सुर्तिजन्य वस्तु पर्दछन् । यी मानव स्वास्थ्य र वातावरणलाई हानी गर्ने वस्तु हुन् । यिनको गुणस्तर नियमन हुनु आवस्यक छ ।, अन्त: शुल्क राजस्व असुलीमा मदिरा र सुर्तिजन्य वस्तुको करीब ८० प्रतिशत योगदान छ । अन्तःशुल्कमा राजस्व चुहावटको प्रमुख क्षेत्र पनि यही हो, त्यसैले यसलाई व्यवस्थित गर्न भौतिक नियन्त्रण प्रणालीको आवस्यक परेको हो । यसको आवश्यक्ता निम्नानुसार उल्लेख गर्न सकिन्छ :

- अन्त:शुल्क लाग्ने वस्तु अत्पादन, वितरण, सन्चयमा इजाजत पत्रको अनिवार्य प्रयो गराउने ,
- उत्पादनकालागी निश्चित मापदण्डको प्रयो भए नभएको अनुगमन गर्न,
- अन्त:शुल्क राजस्व असुली र चुहावट नियन्त्रणमा प्रभावकारीता बढाउन,
- वस्तु उत्पादनकै अवस्थामा खुद्रामुल्य कायम गर्न सहयोग गर्न,
- अन्त:शुल्क ऐन नियमको पूर्ण पालना गराउन ।

२) लोकतन्त्रको सफलाताकालागि आवश्यक पर्ने पूर्वशर्तहरु उल्लेख गर्नुहोस् ।

आवधिक निर्वाचनबाट जनताले आफ्ना प्रतिनिधि चयन गरी तिनै प्रतिनिधिबाट शासन व्यवस्था सञ्चालन गर्ने कार्य लोकतन्त्र हो । यस व्यवस्थामा राजनीतिक दलका प्रतिनिधिहरुले जनमत अनुसार कार्य गर्दछन् । यसका लागि एकदल नभइ बहुदल, दलबीच स्वच्छ प्रतिस्पर्धा, आवधिक निर्वाचन, स्वतन्त्र न्यायपालीका, पूर्ण प्रेस स्वतन्त्रताको आवस्यकता पर्दछ । त्यसै गरी स्थिर सरकार, नागरीक स्वतन्त्रता, मौलिक अधिकार, वालिग मताधिकार, मानव अधिकार,कानुनी रनज्य, दण्डहिनताको अन्त्य, भ्रष्टाचार नियन्त्रण, सुशासनको पनि आवश्यकता पर्दछ । यसो भएमा मात्र मुलुकमा शान्ति, सुरक्षा सुदृढ हुने स्थिरता हुने र विकासले गति लिने हुन्छ । यसबाट जनताले लोकतन्त्र सफलताको अनुभसति गर्छन् । त्यसैले माथि उल्लेखित विषय लोकतन्त्रको सफलताको लागि आवश्यक पर्ने पूर्वशर्तहरु हुन् ।

३) नेपालको तराई प्रदेशको छोटो परिचय दिनुहोस् ।

नेपालको पहाडी भागदेखि दक्षिणतर्फ भारतको सीमासम्म पूर्व पश्चिम फैलिएको समतल भूभाग तराई प्रदेश हो । समुद्र सतहदेखि ५९ मिटरदेखि ६०० मिटरको उचाइमा पनेृ यो प्रदेशको चौडाइ २५ कि.मि देखि ३० कि.मि सम्म छ । यो नेपालको मधेश क्षेत्र हो उत्तरबाट दक्षिणतिर होचो हुदै जानु र जमिन प्रायः समथल हुनु तराईको विशेषता हो । यो उष्ण क्षेत्र हो । यसलाई नेपालको अन्नभन्डार पनि भनिन्छ ।
तराई प्रदेशको विभाजन तराई प्रदेशलाई निम्न तीनश्रेणीमा विभाजन गर्न सकिन्छ :

क. खास तराई

नेपालको दक्षिण भागमा दक्षिणतर्फ होचिदै गएको भूभाग खास तराई हो । मिहिन पाँगो माटोले बनेको यो क्षेत्र उर्वर छ । चितवनको दक्षिणमा स्वमेश्वर पर्वतमाला र देउखुरीको दक्षिणमा डडुवा पर्वतमालाले खास तराईलाई पूर्वी, मध्य र पश्चिम गरी तीन भागमा बाँड्ने गरिएको पनि पाइन्छ । झापा, मोरङ, सप्तरी, सिराहा, धनुषा, महोत्तरी, रौतहट,बारा, पर्साको दक्षिण, नवलपरासीको पश्चिम दक्षिण, रुपन्देहि र कपिलवस्तुको दक्षिण, बाँके,बर्दिया,कैलाली र कञ्चनपूरको दक्षिण क्षेत्र नेपालको खास तराईमा पर्छन् ।

ख. भावर क्षेत्र

खास तराईको उत्तर र चुरे पर्वत मालाको दक्षिणमा ३८० मिटरको उचाइ सम्म फैलिएको साँघुरो पेटी भाँवर क्षेत्र हो यो क्षेत्रको चौडाइ ८ देखि १० माइलसम्म छ ।

ग. भित्रि मधेश

चुरे र महाभारत पर्वतको बीचमा ६१० मिटरको उचाइसम्म चारैतिर पहाड पर्वतले घेरिई फैलिएको विशाल फाँट भित्रि मधेश हो । यसलाई दुन क्षेत्र पनि भनिन्छ । भित्री मधेशो लम्बाइ ३२ कि.मि. देखि ६४ कि.मि. सम्म र चौडाई १६ कि.मि.सम्म छ ।

४) न्यायपालिकाले गर्ने कुनै पाँचओटा कार्य लेख्नुहोस् ।

१. जनतालाई न्याय दिने, अपराधिलाई दण्ड दिने देवानी र फौजदारी मु्द्दाको फैसला गर्ने जस्ता कार्य गरी न्याय सम्पादनका कार्य गर्ने ,
२. कानूनको व्याख्या गर्ने,
३. नजीरको निर्माण गर्ने,
४.मौलिक हक अधिकारको संरक्षण , यसको लागि बन्दीप्रत्यक्षीकरण, परमादेश, प्रतिषेध, उत्प्रेषण र अधिकारपृच्छा जस्ता आदेश जारी गर्ने,
५. कार्यपालिका र व्यवस्थापिकालाई परेको कानुनी समस्यामा परामर्श दिने ।

५) नेपालमा वार्षिक वजेटको अनुगमनर मुल्याङ्कन सम्बन्धी के कस्तो व्यवस्था छ ? उल्लेख गर्नुहोस् ।

नेपालमा वार्षिक वजेटको अनुगमन र मुल्याङ्कन सम्बन्धी निम्न व्यवस्था छ :

- सम्बन्धित मन्त्रालयले प्रत्येक महिना आफुसँग सम्बन्धित वजेट कार्यक्रमको प्रगति समिक्षा गर्ने व्यवस्था छ ।
- प्रत्येक दुई महिनामा अर्थमन्त्रालयमा अर्थमन्त्रीको अध्यक्षतामा सबै मन्त्रालयका सचिवको बैठक बस्ने व्यवस्था छ । अर्थ मन्त्रालयले बजेटको अर्धवार्षिक र वार्षि मूल्याङ्कन गरी प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्ने व्यवस्था छ ।
- राष्ट्रिय योजना आयोगले विकास आयोजनाको अनुगमन र मुल्याङ्कन गरी आफ्नो समग्र कार्य प्रगतिको वार्षिक प्रतिवेदन तयारगरिुनेपाल सरकार समक्ष पेश गर्ने व्यवस्था छ ।
- सरकारी आय र व्ययको अन्तिम लेखापरीक्षण महालेखापरीक्षकबाट हुने, महालेखापरीक्षकले तयार गरेको वार्षिक प्रतिवेदन संसदमा छलफलमा हुने, छलफलबाट प्राप्त सुझावलाई आगामी वर्षको बजेटका लागि पृष्ठपोषणका रुपमा लिइने व्यवस्था छ ।

साभार: गोरखापत्र

लोकसेवा समसामायिक शृंखला (चैत्र ८ - चैत्र १४)

 ८ महिना अगाडि  समसामाहिक  समसामाहिक

१) कर्णाली प्रदेश सरकारले वि.स २०७५ लाइ कुन वर्षको रुपमा मनाउने निर्णय गरेको छ ? - रारा कर्णाली पर्यटन वर्ष

२) जर्मनीको संसदले सन् २०१८ मार्च १४ मा त्यहाँको चान्सलरमा कसलाई चयन गर्यो ? - एन्जेला मार्केल

३) चितवन राष्ट्रिय निकुन्जको क्षेत्रफल कति रहेको छ ? - ९५२.६३ वर्गकिलोमिटर

४) छिन्तांग काण्ड धनकुटामा भएको थियो भने झोडा काण्ड कहा भएको थियो ? - मोरङ

५) मिसोफोनिया भनेको के हो ? - विभिन्न प्रकारका ध्वनी सुनेर हुने असहजपन

६) शिक्षा विभागको स्थापना कहिले भएको थियो ? - वि.स २०५६ जेठ १

७) म्यान्मारका राष्ट्रपति टिन क्याबले पदबाट कहिले राजिनामा दिएका थिए ? - सन् २०१७ अगस्ट २५

८) नेपालको सबैभन्दा धेरै नगरपालिका भएको जिल्ला कुन हो ? - रौतहट

९) चारकुने मुद्रा प्रचलनमा ल्याउने मल्ल राजा को हुन ? - प्रताप मल्ल

१०) नेपालमा कमलरीप्रथा मुक्त घोषणा कहिले गरिएको हो ? - वि.स २०७० श्रावण ३

श्रोत : गोरखापत्र

गोरखापत्र - २०७४ चैत्र ७ - बिषयगत र बस्तुगत प्रश्नोत्तर

 ८ महिना अगाडि  गोरखापत्र  पत्रपत्रिकाबाट

वस्तुगत प्रश्नोत्तर:

१) संयुक्त राष्ट्रसंघका लागि ‘सस्टेनेबल डेभलपमेन्ट सोलुसन्स नेटवर्क’द्धारा सन् २०१८ मा सार्वजनिक वर्लड ह्यापिनेस रिपोर्ट अनुसार नेपाल कतिऔं स्थानमा रहेको छ –  १०१ औं

–  प्रतिवेदन अनुसार फिनल्यान्ड, स्विजरल्यान्ड, न्युजिल्यान्ड, नेदरल्यान्ड, क्यानडा, स्विडेन, र अस्ट्रेलिया विस्वका सबैभन्दा खुसी १० देश भित्र परेका छन् ।

– सूचीको सबैभन्दा पुछारमा बुरुन्डी परेको छ ।

– सूचीमा पाकिस्तान ७५ औं, भुटान ९७ औं, नेपाल १०१ औं, बङ्लादेश ११५ औं, श्रीलङ्का ११६ औं, तथा भारत भारत १३३ औं स्थानमा रहेका । यस वर्षको सूचीमा माल्दिभ्स र अफगानस्तान नसमेटिएका छन् । 
सो प्रतिवेदन अनुसार अमेरिका १८ औं र चिन ६५ औं स्थानमा रहेका छन् ।

२) सन् २०१६ मार्च १२ - १६ सम्म् न्युयोर्कमा सम्पन्न संयुक्त राष्ट्रसंघीय विकास नीति समितिको २० औं बैठकले कुन कुन राष्ट्रलाई विकासोन्मुख राष्ट्रमा स्तरओन्नतिका लागि सिफारिस गर्ने निर्णय गरेको हो ? – भुटान, किरिवाटी,साआतोमे, एन्ड प्रिन्सेप र सोलोमन आइल्यान्ड

– विकासोन्मुख मुलुकमा रुपान्तरण हुन प्रतिव्यक्ति आय १२ सय अमेरिकि डलर , ह्युमन इसेट्स इन्डेक्स ६६ माथि र इकोनोमिक भल्नरेबिलिटी इन्डेक्स ३२ तल हुनुपर्ने प्रावधान रहेको ।
– कुनै पनि तीन इन्डेक्समा दुईओटामा तोकिएको लक्ष्य पुरा गरेमा विकासोन्मुख राष्ट्रमा स्तरेन्नति हुने राष्ट्रसंघको व्यवस्था रहेको छ । नेपालले प्रतिव्यक्ति आयबाहेक बाँकि दुईओटा लक्ष्य पूरा गर्न सकेको छैन ।

३) उत्पादन सुरु भएका १,५४ वर्ष पछि ट्रडमार्क प्राप्त गर्ने नेपाली उत्पादन कुन हो ? - नेपाली चिया

- नेपालमा चिया खेतिको सुरुवात वि.स. १९२० मा भएको । 
- ट्रेडमार्क पश्चात अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा नेपाली चियाको छुट्टै पहिचान स्थापना तथा प्रवद्र्धन हुने विश्वास गरिएको ।
- नेपाली टी, क्वालिटी फ्रम हिमालय’ ट्रेडमार्क वि.सं. २०७४ चैत्र २३ मा सार्वजनिक गर्ने निर्णय भएको ।

४) नेपालको पहिलो चिया गणना कहिले सुरु गरियो ? – वि.सं. २०७४ माघ २५

(उन्नति परियोजनाको सहयोग र केन्द्रीय तथ्याङ्क विभागको सहकार्यमा राष्ट्रिय चिया तथा कफि विकास बार्डले चिया खेति सँग सम्बन्धित तथ्याङ्क सङ्कलन सुरु गरेको । २०७४ फागुन मसान्त सम्ममा तथ्याङ्क सङ्कलनका् कार्य सम्पन्न हुने जनाइएको छ ।)

५) डोल्पो नामक कृतिका लेखक को हुन् ? - विष्णुप्रसाद शर्मा पराजुली

६) नेपाल एपिएफ क्लबको स्थापना कहिले भएको हो ? – वि.सं.२०६१ वैशाख ३१

(फौजी जीवनमा खेलले महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्छ भन्ने मान्यताका राथ एपीएपफले सशस्त्र प्रहरी बलका कर्मचारीलाई शारीरिक एवम् मानसिक रुपमा चुस्तदुरुस्त राख्न क्लबको स्थापना गरेको । क्लवले १३ वषर््ाको अवधिमा घरेलु खेलकुदका साथै अन्तर्राष्ट्रिय खेलकुदमा पनि फड्को मारेको ।)

७) इच्छा मृत्यु सम्बन्धमा ‘पैसिव युथेनेसिया’ भन्नाले के बुझिन्छ ? – कुनै गम्भीर रोग लागेर अतिसार पीडामा रहेका बिरामीको मेडिकल उपचार बन्द गर्नु, बिरामीको लाइफ सपोर्ट मेसिन हटाइदिनु, खानाखाने ट्युब टाइदिनु, अत्यावश्यक औषधि बन्द गरिदिनु एवम् कुनै शल्यक्रिया नगर्नु ।

–क्यानडा, न्यादरल्यान्ड , बल्जियम , कोलम्बिया, लक्जेम्बर्ग, लगायतका राष्ट्रमा इच्छामृत्युलाई अनुमति दिइएको ।

– भारतको उच्च अदालतले हालै इच्छा मृत्युलाई कानुनी रुपमा स्वीकृति दिएको ।

– इच्छामृत्युलाई कतिपयले हत्याको संज्ञा दिएका छन् भने कतिपयले यसलाई कानुनी रुपमा व्यक्तिलाई ससम्मान मृृत्यु हुन दिनुपर्ने तर्क राख्ने गरेका छन् ।

– इच्छामृत्यु पाउन सबैजसो मुलुकमा चिकित्सकले प्रमाणित गरेको कागज हुनुपर्ने अनिवार्यता रहेको ।

– चिकित्सकले बिरामीलाई असह्य पीडा भएको तथा बिरमी कुनै मानसिक रोगी नभएको प्रमाण्ति भएपछि मात्रद्द इच्छा मृत्युकालागि स्वीकृति दिने प्रावधान रहेको छ ।

८) अराधारण प्रतिभाका धनी प्रख्यात वैज्ञानिक स्टेफन हकिङ्को निधन कहिले भएको हो ? – सन् २०१८ मार्च १४

(ब्रह्माण्डको व्याख्यामा आइन्सटाइनको सापेक्षता सिद्धान्त र क्वान्टम सिद्धान्त जोड्ने हकिङ् पहिलो वैज्ञानिक ।)

९) A Brief History of Time  नामक चर्चित कृतिका लेखक को हुन् ? – स्टेफन हकिङ्

१०) राष्ट्रिय सभा उपाध्यक्षमा निर्वाचित हुने उम्मेदवार को हुन् ? – शशीकला दाहाल

(राष्ट्रिय सभा उपाध्यक्षमा बाम गठबन्धनकी उम्मेदवार शशीकला दाहाल विजयी भएकी । २०७४ चैत्र ४ मा सङ्घीय संसद भवन नयाँ बानेश्वरमा बसेको राष्ट्रिय सभा बैठकले उनलाई विनयी घोषणा गरेको । मतदानमा कुल ५६ मत खसेकोमा ४५ मत प्राप्त गर्दै माओवादी केन्द्रकी सांसद दाहाल उपाध्यक्षमा विजयी भएकी । उनको प्रतिस्प्रधी नेपाली कांग्रेसकी राष्ट्रिय सभा सदस्य विन्दादेवी आले रानाले ११ मत प्राप्त गरेकी ।)

विषयगत प्रश्नोत्तर:

१) नेपालको संविधानमा रहेका संवैधानिक निकायको नाम उल्लेख गर्नुहोस् ।

नेपालको संविधानमा रहेका संवैधानिक निकायको नाम यस प्रकार छ :

१) अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग
२) महालेखा परीक्षक,
३) लोकसेवा आयोग,
४) निर्वाचन आयोग,
५) राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोग,
६) राष्ट्रिय प्राकृतिक स्रोत तथा वित्त आयोग,
७) राष्ट्रिय महिला आयोग,
८) राष्ट्रिय दलित आयोग,
९) राष्ट्रिय समावशी आयोग ,
१०) आदिवासी जनजाति आयोग,
११) मधेसी आयोग,
१२) थारु आयोग,
१३) मुस्लिम आयोग ।

२) भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ मा के कस्ता भ्रष्टाचारको कसुरमा सजाय हुने व्यवस्था छ? उल्लेख गर्नुहोस् ।

भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को परिच्छेद द्द को दफा ३ देखि २४ सम्ममा निम्न अनुसारका भ्रष्टाचारको कसुरमा सजाय हुने व्यवस्था छ :

१. रिसवत लिने दिनेलाई सजाय
२. बिना मुल्य वा कम मुल्यमा वस्तु वा सेवा लिने राष्ट्रसेवकलाई सजाय
३.दान, दातव्य उपहार वा चन्दा लिनेलनई सजाय
४. कमिसन लिनेलाई सजाय
५. राजस्व चुहावट गर्ने राष्ट्रसेवकलाई सजाय
६. गैर कानुनी लाभ वा हानि पुर्याउने बदनियतले काम गर्नेलाई सजाय
७. गलत लिखत तयार गर्ने राष्ट्रसेवकलाई सजाय
८. गलत अनुवाद गर्नेलाई सजाय
९. सरकारी कागजात सच्याउनेलाई सजाय
१०. सरकारी वा सार्वजनिक संस्थाको कागजात नोक्सान गर्नेलाई सजाय
११. प्रश्नपत्रको गोपनियता भङ्ग गर्ने वा परीक्षाको परिणाम फेरबदल गर्नेलाई सजाय
१२. गैर कानुनी व्यापार व्यवसाय गर्ने राष्ट्रसेवकलाई सजाय
१३. नपाएको ओहोदा पाएँ भन्नेलाई सजाय
१४. झुट्टा विवरण दिनेलाई सजाय
१५. सार्वजनिक सम्पत्तिको हानि नोक्सानी गर्नेलाई सजाय
१६. गैर कानुनीदबाब दिनेलाई सजाय
१७. गलत प्रतिवेदन दिनेलाई सजाय
१८. गैर कानुनी रुपमा सम्पत्ति आर्जन गरेको मानिने र सोमा सजाय
१९. भ्रष्टाचारको कसुर गर्न उद्याग गर्नेलाई सजाय
२०. मतियारलाई सजाय
२१. सङगठित संस्थाबाट भएको कसुरमा मुख्य भइ काम गर्नेले कसुर गरेको मानिने
२२. थप सजाय : संवैधानिक अङ्ग वा निकायका पदाधिकारी, राष्ट्रपतिबाट मनोनयन वा नियुक्त हुने पदाधिकारी, नेपाल सरारका विशिष्ट श्रेणी वा सो सरहका पदाधिकारी, सार्वजनिक संस्थाका प्रमुख महाप्रबन्धक वा सो सरहका पदाधिकारीले उपरोक्त अन्तर्गतो कसुर गरेमा निजलाई त्यस्तो कसुर हुने सजायमा थप तीन वर्षसम्म कैद सजाय हुने व्यवस्था छ ।

३) सशस्त्र प्रहरी महानिरीक्षक पदमा केकसरी पदपुर्ति हुने व्यवस्था छ ? उल्लेख गर्नुहोस् ।

सशस्त्र प्रहरी नियमावली, २०७२ अनुसार सशस्त्र प्ररी बल, नेपालको सशस्त्र प्रहरी महानिरीक्षक पदमा नेपालसरकारले सशस्त्र प्रहरी अतिरिक्त महानिरीक्षक मध्येबाट जेष्ठता र ार्यकुशलताका आधारमा उपयुक्त देखेको उम्मेदवारलाई बढुवा गरी पदपुर्ति गर्ने व्यवस्था छ । यहाँ कार्यकुशलता भन्नाले नेतृत्व क्षमता , आर्थिक अनुशासन, व्यवस्थापकीय एवम् रचनात्मक क्षमता, आफुभन्दा मुनिको सशस्त्र प्रहरी कर्मचारीलाई प्रोत्साहन र परिचालन गर्न सक्ने क्षमतालाई जनाउने व्यवस्था छ ।

४) नागरिक लगानी कोषको काम, कर्तव्यबारे चर्चा गर्नुहोस् ।

नगरिक लगानी कोष  ऐन, २०४७ ले नागरिक लगानी कोषको काम, कर्तव्यको व्यवस्था गरेको छ , जसलाई निम्नानुसार चर्चा गर्न सकिन्छ:

– एउटा ट्रस्टीका रुपमा बचतकर्तालाई दक्ष लगानी सेवा प्रदान गरी बढी प्रतिफल उपलब्ध गराउने उदेश्यले तोकिए बमोजिम विभिन्न प्रकृति र किसिमको नागरिक एकाङ्क योजना सञ्चालन गर्ने,
– स्वेच्छिक वा अनिवार्य लगानीकर्ता हिसाब योजना सञ्चालन गरी जम्मा भएको रककमलाई लगानीकर्ताको हित हुने गरी लगानी गर्ने,
– आफैं मात्र वा अन्य बैङ्क वा वित्तीय संस्थासँग मिली कोषले निर्धारण गरे बमोजिम विभिन्न सङ्गठित संस्थाको सेयरको प्रत्याभुति गर्ने,
– सङ्गठित संस्थालाई ब्रिज फाइनान्सिङको सुविधा वा सापटी प्रदान गर्ने,
– विभिन्न पैकारको धितापत्रमा लगानी र पुनर्लगानीको काम गरी धितो पत्रको स्वामिात्व ग्रहण गर्ने,
– सङ्गठित संस्थाकको वित्तीय व्यवस्था र बचत तथा लगानीका वैकल्पीक अवसरका बारेमा दक्ष परामर्श सेवा प्रदान गर्ने,
– धितो पत्र कारोबार ऐनको अधीनमा रही दलालका रुपमा कारोबार गर्ने ,
– सङ्गठित संस्थालाई धितोपत्र जारीगर्न प्रोत्साहित गर्ने तथा प्राथमिक निष्कासन र बिक्रि प्रबन्धका रुपमा आवस्यक सेवा प्रदान गर्ने
– धितो पत्र कारोबार ऐनको अधिनमा रही दलालका रुपमा कारोबार गर्ने ,
– सङ्गठित संस्थालाई धितोपत्र जारी गर्न प्रोत्साहित गर्ने तथा प्राथमिक निष्कासन र बिक्री प्रबन्धकका रुपमा आवश्यक सेवा प्रदान गर्ने,
– नगरिकलगानी कोषद्धारा सञ्चालित लगानीकर्ता हिसाब योजनामा सहभागी लगानीकर्तालाई धितोपत्र खरिद गर्न सापटी प्रदान गर्ने,
– नगरिक लगानीकोषले लगानी गरेको सङ्गठित संस्थाको गठन व्यवस्थापन तथा नियन्त्रण सम्बन्धी काममा भाग लिने, सघाउने,
– पुँजी बजार सम्बन्धी परामर्श सेवा प्रदान गर्ने, तत्सम्बन्धी तालिम सञ्चालन तथा अन्य कार्य गर्ने ,
– नेपाल राष्ट्रबैङ्कको स्वीकृति लिई विदेशी बैङक सँग बैङ्किङ कारोबार गर्ने,
– चल अचल वा अन्य कुनै सम्पत्तिको मोल एकमुष्ठ वा अनय कुनै सम्पत्तिको मोल एकमुष्ठ वा किस्ताबन्दीमा चुक्ता गरी वा उधारो वा अन्य कुनै प्रकारबाट खरिद गर्ने, प्राप्त गने, स्वामित्वमा लिने, भाडामा लिने र आफ्नो स्वामित्वमा रहेको चलअचल सम्पत्तिको बिक्री गर्ने, सट्टापट्टा गर्ने ।

साभार: गोरखापत्र

लोकसेवा समसामायिक शृंखला (चैत्र १ - चैत्र ७)

 ८ महिना अगाडि  समसामाहिक  समसामाहिक

१) नागरिक लगानी कोषको स्थापना कहिले भएको हो ? - बि.स २०४७ चैत्र

२) विश्व उपभोक्ता दिवस कहिले मनाईन्छ ? - मार्च १५

३) सन् २०१८ मार्चमा एकदिवसीय विश्वकप क्रिकेट खेल कहा आयोजना गरिएको हो ? - जिम्बाब्बे 

४) नेपालले आइसीसीको मान्यता कहिला पाएको हो ? - सन् १९८८

५) बि.स २०७४ मा प्रदान गरिने राष्ट्रिय कलाश्री सम्मान बाट सम्मानित हुने स्रस्टा को हुन् ? - डा.वासुदेव त्रिपाठी 

६) राष्ट्रिय सभा उपाध्यक्षमा निर्वाचित हुने उम्मेदवार को हुन् ? - ससिकला दाहाल 

७) नेपाल सरकारले स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रम कहिले देखि सुरु गरेको हो ? - २०७२ चैत्र २५ 

८) सन् २०१८ मार्च १८ मा रुसमा सम्पन्न राष्ट्रपति निर्वाचनमा बिजय हुने उम्मेदवार को हुन् ? - भ्लादिमिर पुटिन 

९) उत्पादन सुरु भएको १,५४ वर्ष पछी ट्रेडमार्क प्राप्त गर्ने नेपालि उत्पादन कुन हो ? - नेपालि चिया 

१०) नेपालमै पहिलोपटक सृजनसिल रचनागृहको स्थापना कहा गरिएको हो ? - गोदावरी (ललितपुर)

श्रोत: गोरखापत्र 

लोकसेवा समसामायिक शृंखला (फाल्गुन २४ - फाल्गुन ३०)

 ८ महिना अगाडि  समसामाहिक  समसामाहिक

१) नेपालको पहिलो महिला राजदूत बिन्देस्वरी शाह हुन भने पहिलो महिला सचिव को हुन् ? - चन्द्रकला किरण

२) सार्क रास्ट्रका अग्रणी अधोगी-व्यवसायीहरुको छैठौ सम्मेलन कहाँ आयोजना गरिएको छ ? - काठमाण्डौ (बि.स २०७४ चैत्र २-४ )

३) International food policy institude ले सार्वजनिक गरेको बिश्व भोकमारी सुचाङ्क - २०१७ अनुसार नेपाल कतिऔ स्थानमा रहेको छ ? - ७२ औ

४) रास्ट्रपति विधादेवी भण्डारी दोश्रो कार्यकालका लागि रास्ट्रपतिमा निर्वाचित हुदा कति भोट प्राप्त भएको थियो ? - ३९ हजार २७५

५) यूएस-बंगला एयरलाइन्सको बिमान दुर्घटनामा कति नेपालीले ज्यान गुमाएका थिए ? - २२ जना

६) विश्व आर्थिक मन्चले  प्रकासित यात्रा र पर्यटन प्रतिस्पर्धात्मक सुचाङ्क 2017 अनुसार बिस्वभरका 136 अर्थ ब्यवस्थामा नेपाल कति औ स्थानमा छ ? - 103 स्थानमा

७) नेपालमा कहिले देखि  सार्वजनिक सडकमा २० वर्ष पुराना सवारीसाधन चलाउन रोक लगाइयो ? - २०७४ चैत्र १

८) विश्वका सुप्रसिद्ध वैज्ञानिक अल्बर्ट आइन्स्टाइनको जन्म कहिले भएको थियो ? - 14 March 1879

श्रोत: गोरखापत्र

गोरखापत्र - २०७४ फाल्गुन ३० - विषयगत र वस्तुगत प्रश्नोत्तर

 ८ महिना अगाडि  गोरखापत्र  पत्रपत्रिकाबाट

वस्तुगत प्रश्नोत्तर:
१. बङ्गलादेशको ढाकाबाट काठमाडौंका लागि उडेको यूएस बङ्गलाको विमान अवतरणका क्रममा त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा कहिले दुर्घटनाग्रस्त भयो ?

– वि.सं. २०७४ फागुन २८ (सन् २०१८ मार्च १२)

– चालकदलसहित ७१ जना यात्रु सवार विमान दुर्घटना हुँदा २२ नेपालीसहित ५० जनाभन्दा बढीको ज्यान गएको । ज्यान गुमाउने नेपालीमा केही बङ्गलादेशमा एमबीबीएस गर्दै आएका र केही ट्राभल एजेन्सीका सञ्चालक तथा कर्मचारी रहेको बताइएको । मृत्यु हुने अन्य नागरिकमा २५ बङ्गलादेशी, १ चिनियाँ र १ माल्दिभ्सका रहेका छन् ।
– मन्त्रिपरिषद्को २०७४ फागुन २८ मा बसेको बैठकले विमान दुर्घटनाका सम्बन्धमा छानबिन गर्न पूर्वसचिव यज्ञप्रसाद गौतमको संयोजकत्वमा ६ सदस्यीय जाँचबुझ आयोग गठन गरेको ।

२. साहित्यकार इन्द्रबहादुर राईको निधन कहिले भएको हो ?

– वि.सं. २०७४ फागुन २२

– नेपाली साहित्यमा वैचारिक उचाइ राख्ने सिद्धहस्त स्रष्टा राईको ९१ वर्षको उमेरमा फागुन २२ मा दार्जीलिङमा निधन भएको ।
– बैरागी काइला, ईश्वर बल्लभ र राई मिलेर तेस्रो आयाम नामक प्रयोगवादी साहित्यिक अभियान प्रारम्भ गरेका ।
– आज रमिता छ, विपना कतिपय, कठपुलतीको मन, कथास्थालगायतका उपन्यास/कथा कृतिसँगै आयामेली र लिला लेखनको खोज राईको सिर्जनासँग जोडिएका परिचय हुन् ।
– राईको लेखन शक्तिले नेपालका नेपाली भाषी समुदाय र भारतीय नेपालीलाई एकताको सूत्रमा बाँध्न सहयोग पुगेको ।

३. ‘जबतिमी माथि–माथि उड्न थाल्छौं, त्यतिखेर मान्छेले तिमीलाई ढुङ्गाले हिर्काउने छन् तर, तिमी तल नहेरी अझै माथि–माथि उड, जसले गर्दा ती ढुङ्गा तिमीसम्म पुग्न सक्ने छैनन् ।’ भन्ने विचारक को हुन् ?

– चेतन भगत, भारतीय लेखक

४. विश्व र्कीर्तिमान कायम गर्ने उद्देश्यका साथ लायन्स क्लब अफ काठमाडौं लगायतका संस्थाद्वारा एकै दिनमा एकै स्थानमा एक जार पाँच सय पिन्ट रगत सङ्कलन कहिले गरियो ?
– वि.संं. २०७४ फागुन २४

(टुँडिखेलमा गरिएको उक्त रक्तदानमा विभिन्न उमेर समूहका मानिसले स्वैच्छिकरुपमा रक्तदान गरेका । यसअघि भारतमा करिब ९०० पिन्ट रगत सङ्कलन गरिएको भए पनि विश्व र्कीर्तिमानका लागि दावी नगरिएको आयोजकले जनाएका ।)

५. ‘प्रोक्सिमा बी’ के हो ?

– पछिल्लो समयमा वैज्ञानिकहरुद्वारा पत्ता लगाइएको पृथ्वीसँग मिल्दाजुल्दो एवम् जीवन अनुकूल रहेको ठानिएको एक ग्रह

(प्रोक्सिमा सेन्टाउरी नामक ताराको परिक्रमा गरिरहेको सो ग्रह धेरै हदसम्म पृथ्वीसँग मिल्दोजुल्दो छ । यो ग्रह पृथ्वीबाट लगभग ४.२ प्रकाश वर्ष अर्थात् करिब ४१ खर्ब किलोमिटर टाढा रहेको छ ।)

६. नेपालको पहिलो महिला राजदूत विन्देश्वरी शाह हुन् भने पहिलो महिला सचिव को हुन् ?

– चन्द्रकला किरण

७. दुःख र विपत् जीवनका यस्ता दुई पाहुना हुन्, जो बिनानिमन्त्रण टुप्लुक्किन्छन् । भन्ने विचारक को हुन् ?

– वाल्मीकि

८. गहना सङ्ग्रहालय कहाँ स्थापना गर्न थालिएको छ ?

– भद्रकाली (काठमाडौं)

(भद्रकाली मन्दिर परिसरको अर्ध गोलाकार भवनमा गहना सङ्ग्रहालय स्थापना गर्न थालिएको ।)

९. संयुक्त राष्ट्रसङ्घको महासभा हरेक वर्ष कुन दिन सुरु हुने प्रावधान छ ?

– सेप्टेम्बर महिनाको तेस्रो मङ्गलबार (डिसेम्बर मध्यसम्म सञ्चालन हुने।)

१०. बायोभिलेज नमुना कार्यक्रम सर्वप्रथम कुन जिल्लामा सञ्चालन गरिएको हो ?

– तनहुँ

 

विषयगत प्रश्नोत्तर:
१. श्रम ऐन, २०७४ ले लिएको उद्देश्यहरु के–के हुन् ? लेख्नुहोस् ।

श्रम ऐन, २०७४ ले लिएको उद्देश्यहरु निम्न छन्:
– श्रमिकको हकहित तथा सुविधाको व्यवस्था गर्नु,
– श्रमिक र रोजगारदाताको अधिकार तथा कर्तव्यको स्टष्ट व्यवस्था गरी असल श्रम सम्बन्धको विकास गर्नु,
– श्रम शोषणका सबै अवस्थालाई अन्त्य गरी उत्पादकत्व वृद्धि गर्नु ।

२. व्यवस्थापिकाले गर्ने कुनै पाँचवटा कार्यरु लेख्नुहोस् ।

राज्यको कानुन बनाउने सर्वोच्च निकाय व्यवस्थापिका हो, यसले गर्ने कुनै पाँचवटा कार्यलाई निम्नानुसार उल्लेख गर्नसकिन्छः
१. विधेयक पारित गर्ने, संविधान संशोधन गर्ने, ऐन संशोधन गर्ने, ऐन खारेज गर्नेजस्ता कार्य गरी कानुन निर्माण गर्ने,
२. बजेटमा दफावार छलफल गर्ने, पारित गर्ने, करका दर तोक्ने, खर्च नियन्त्रण गर्नेजस्ता कार्य गरी बजेट पारित गर्ने,
३. सरकारको निर्माण गर्ने, संसदमा सरकारका कार्यबारे प्रश्न सोधेर, ध्यानाकर्षण प्रस्ताव राखेर, आलोचना गरेर, अविश्वासको प्रस्ताव राखेर सरकारको गठन तथा नियन्त्रण गर्ने,
४. कार्यपालिका र सो अन्तर्गतको निकायलाई नियन्त्रण र निर्देशन गर्ने, संविधानअनुसार माहाअभियोग लगाउने कार्य गर्ने, संसद्मा निर्णयका लागि पेस गरिएका विषयमा मतदान गर्ने, संसदीय सुनुवाइको कार्य गर्ने,
५. बाधा अड्काउ फुकाउने आदेशको अनुमोदन गर्ने, सङ्कटकालको अनुमोदन गर्ने, अन्तर्राष्ट्रिय सन्धि सम्झौताको अनुमोदन गर्ने ।

३. कार्यलयमा पत्रव्यवहार भनेको के हो ? लेख्नुहोस् ।

एउटा कार्यालयले अर्को कार्यालयलाई लिखितरुपमा विवरण एवम् सन्देश पठाउने कार्यलाई कार्यालयमा पत्रव्यवहार भनिन्छ । यो सञ्चारको एक औपचारिक साधन हो । यो एउटा कार्यालय र अर्को कार्यालय बीच सम्पर्क स्थापना गर्ने सरल एवम् प्रचलित माध्यम पनि हो । आज पत्रव्यवहार विद्युतीय माध्यमबाट पनि हुने गर्दछ । पत्रव्यवहार सरल भाषामा स्पष्ट सन्देश प्रवाह गर्ने र पूर्ण हुनुपर्छ । पत्रव्यवहारलाई प्रयोगका आधारमा सरकारी पत्र, व्यावसायिक पत्र, दरखास्त पत्र, व्यक्तिगत पत्र एवम् गैरसरकारी पत्रमा विभाजन गर्न सकिन्छ । प्राथमिकताका आधारमा यसलाई साधारण पत्र, जरुरी पत्र, अति जरुरी पत्र र तुरुन्त पत्रमा वर्गीकरण गर्नसकिन्छ । त्यसैगरी पत्रव्यवहारलाई गोप्यताका आधारमा अतिगोप्य र गोप्य गरी विभाजन गर्न पनि सकिन्छ ।

साभार: गोरखापत्र

गोरखापत्र - २०७४ फाल्गुन २३ - बिषयगत र बस्तुगत प्रश्नोत्तर

 ९ महिना अगाडि  गोरखापत्र  पत्रपत्रिकाबाट

वस्तुगत प्रश्नोत्तर:


१. विश्व कीर्तिमान कायम गर्ने गरी काठमाडौंको टुँडिखेलमा हजारौं मानिस भेला भई गौतम बुद्धको वचन ‘धम्मपद’को वाचन कहिले गरियो ?
– वि.सं. २०७४ फागुन १९
– बुद्धवचन धम्मपद वाचन गरेर संसारकै नयाँ रेकर्ड कायम गर्ने उद्देश्यका साथ टुँडिखेलमा जिनियस वल्र्ड रेकर्ड २०१८ बुद्ध वचन धम्मपद नामक कार्यक्रमको आयोजना गरिएको ।
– आयोजक विश्व कीर्तिमानी परिषद्का अनुसार आधिकारिक पास लिएर प्रवेश हुने सहभागी ७५ हजार एवम् पास नलिई प्रवेश गर्ने सहभागीसमेत गरी झण्डै डेढ लाखले एकसाथ बुद्धवचन वाचन गरेका । 
– कार्यक्रममा धम्मपद वाचन गरिरहँदा हेलिकोप्टरबाट पुष्पवृष्टि गरिएको ।
– यसअघि भारतको आर्ट अफ लिभिङ फाउन्डेसनद्वारा ४६ हजार ६६० जनाले उपस्थितिमा कविता पढी गिनिज बुकमा रेकर्ड राखिएको ।

२. पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री साहिद खाकन अब्बासी नेपालको दुई दिने भ्रमणका सन्दर्भमा कहिले काठमाडौं आए ?
– वि.सं. २०७४ फागुन २१
(प्रधानमन्त्री ओलीलाई बधाई दिन एवम् दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय सहयोग सङ्गठन (सार्क)को शिखर सम्मेलन आयोजनाबारे अध्यक्ष मुलुकसँग छलफलका लागि अब्बासीको भ्रमण भएको बताइएको ।)

३. सङ्घीय संसद्को पहिलो ऐतिहासिक बैठक कहिले बसेको हो ?
– वि.सं. २०७४ फागुन २१ 
(दोस्रो संविधान सभाबाट निर्मित नयाँ संविधान बमोजिम सम्पन्न प्रतिनिधि सभा र राष्ट्रिय सभा सदस्यको निर्वाचनपछि बस्न लागेको दुवै सदनको प्रथम अधिवेशन अन्तर्गत केन्द्र नयाँ बानेश्वरमा सञ्चालन भएको ।)

४. स्थानीय तहमा न्यायिक समिति गठन गर्ने सम्बन्धी व्यवस्था नेपालको संविधानको कुन धारामा रहेको छ ?
– धारा २१७
(संविधानको धारा २१७ मा कानुन बमोजिम आफ्नो क्षेत्राधिकारभित्र पर्ने विवाद निरुपण गर्न गाउँपालिकाले गाउँपालिका उपाध्यक्ष र नगरपालिकाले नगरपालिका उपप्रमुखको संयोजकत्वमा तीन सदस्सीय न्यायिक समिति गठन गर्ने व्यवस्था रहेको साथै समितिमा गाउँ सभा वा नगर सभाबाट आफू मध्येबाट निर्वाचित दुई जना सदस्य रहने प्रावधान रहेको ।)

५. ‘सिकाइले मस्तिष्कलाई कहिल्यै थकाउँदैन’ भन्ने विचारक को हुन् ?
– लियोनार्दो दा भिन्ची

६. वि.सं. २०७४ फागुन १७ मा सम्पन्न चौथो लुम्विनी शान्ति म्याराथन दौडको उपाधि जित्ने धावक को हुन् ?
– नेपाली सेनाका होमलाल श्रेष्ठ 
(कपिलवस्तुको कुदानबाट सुरु भई लुम्बिनीस्थित मायादेवी मन्दिर परिसरसम्मको सो म्याराथनमा सेनाकै हरिप्रसाद रिमाल र खगेन्द्र भट्ट क्रमशः दोस्रो र तेस्रो भएका ।)

७. नेपाल–भारत सम्बन्ध सुदृढ गर्ने उद्देश्यका साथ गठित प्रबुद्ध समूहको पहिलो बैठक कहिले र कहाँ सम्पन्न भयो ?
– वि.सं. २०७३ असार २०–२१, काठमाडौं

८. विद्यावारिधि गर्ने पहिलो नेपाली दृष्टिविहीन को हुन् ?
– कमल लामिछाने

९. पेन्दिया पर्व थारु जातिले मनाउँछन् भने पातमेला र वाहा पर्व कुन जातिले मनाउने गर्छन् ?
– सतार

१०. सर्वप्रथम सहकारीको अवधारणा ल्याउने देश कुन हो ?
– बेलायत

 

विषयगत प्रश्नोत्तर:


१. नेपालको संविधानमा प्रदेश लोकसेवा आयोग सम्बन्धी के–कस्तो व्यवस्था छ ? उल्लेख गर्नुहोस् ।

नेपालको संविधानको धारा २४४ मा प्रदेश लोकसेवा आयोग सम्बन्धी देहाय बमोजिमको व्यवस्था छ:
– प्रत्येक प्रदेशमा प्रदेश लोकसेवा आयोग रहने,
– प्रदेश लोकसेवा आयोगको गठन, काम, कर्तव्य र अधिकार प्रदेश कानुन बमोजिम हुने, यसको प्रयोजनका लागि सङ्घीय संसद्ले कानुन बनाई आधार र मापदण्ड निर्धारण गर्ने व्यवस्था छ ।
यसर्थ नेपालमा रहेका सात प्रदेशमा प्रत्येकमा प्रदेश लोकसेवा रहने, सङ्घीय संसद्ले कानुन बनाई प्रदेश लोकसेवा आयोगको गठन, काम, कर्तव्य र अधिकार सम्बन्धी आधार र मापदण्ड निर्धारण गर्ने र सोही आधारमा प्रदेश सभाले आफ्नो प्रदेश कानुन तयार गरी प्रदेश लोकसेवा आयोग सम्बन्धी व्यवस्था गर्ने संवैधानिक व्यवस्था छ ।

२. बजेटका प्रमुख पाँचवटा विशेषता लेख्नुहोस् ।

बजेटका पाँचवटा विशेषता निम्न छन्:
१. विगत र वर्तमानको यथार्थ अवस्थाको विश्लेषण गरी आगामी वर्षका लागि तर्जुमा गरिने सरकारको नीति तथा कार्यक्रम बजेट हो । बजेट सरकारको एक वर्षको आय र व्ययको अनुमानित विवरण हो ।
२. बजेट आवधिक योजनाको अभिन्न अङ्ग हो । यो सरकारको वित्त नीतिको रुप पनि हो । यसले आवधिक योजना र वित्त नीति कार्यान्वयनमा सहयोग गर्दछ ।
३. यसले क्षेत्रीय सन्तुलन कायम गर्न सहयोग गर्दछ । सामाजिक कल्याणका लागि साधनको वितरण गर्दछ । लोक कल्याणकारी कार्य गर्न सहयोग गर्दछ ।
४. यसले तोेकिएको क्षेत्रमा मात्र रकम खर्च गर्ने मान्यता राख्दछ । स्वीकृत बजेटभित्र रही खर्च गर्दछ । बजेट नियन्त्रण गर्दछ । त्यसैले यो आर्थिक प्रशासनको पथ प्रदर्शक पनि हो ।
५. बजेट कार्यपालिकाले तयार गर्दछ व्यवस्थापिकाले स्वीकृत गर्दछ र पुनः कार्यपालिकाले कार्यान्वयन गर्दछ ।

३. लेखा परीक्षणको उद्देश्य के हो ?

आर्थिक कारोवारको जाँच गर्ने, मूल्याङ्कन गर्ने र प्रतिवेदन गर्ने कार्य लेखा परीक्षण हो । आर्थिक कारोवार प्रचलित कानुन अनुसार भएको छ छैन जाँच गरी यथार्थ प्रतिवेदन मार्फत आर्थिक अनुशासन कायम गर्नु लेखा परीक्षणको मूलभूत उद्देश्य हो । यसका बाँकी उद्देश्य निम्न छन्ः
– आर्थिक कारोवारमा हुनसक्ने त्रुटि एवम् छलकपट पत्ता लगाई तिनको रोकथाम गर्नु,
– आर्थिक कारोवारको अभिलेख अनुसार प्रतिवेदन छ छैन चेकजाँच गर्नु,
– आय र व्यय गर्दा बेरुजुको अवस्था के छ यकिन गर्नु,
– स्रोत साधन सम्पत्तिको सदुपयोग र दुरुपयोगको अवस्था के कस्तो छ पत्ता लगाई दुरुपयोग हुनबाट रोक्नु,
– आर्थिक कारोवारमा वित्तीय जवाफदेहिताको प्रवद्र्धन गर्नु,
– आय र व्ययको जाँच, मूल्याङ्कन पश्चात् सुझाव सहितको समयमै लेखा परीक्षण प्रतिवेदन तयार गरी पेस गर्नु ।

साभार: गोरखापत्र

लोकसेवा समसामायिक शृंखला (फाल्गुन १० - फाल्गुन १६)

 ९ महिना अगाडि  समसामाहिक  समसामाहिक

१) सर्वोच्च अदालतले सवारी साधनमा इम्बोस्ड नम्बर प्लेट कार्यान्वयनमा ल्याउने निर्णय तत्काल यथास्थितिमा राख्न अन्तरिम आदेश कहिले जारी गर्यो ? - वि.स. २०७४ फागुन १०

२) एसिया प्रशान्त क्षेत्रीय सञ्चालन प्रविधि सम्मेलन सन् २०१८ फेब्रुअरीमा कहाँ आयोजना गरियो ? - काठमाडौँ  (वि.स. २०७४ फागुन ७-१५)

३) काठमाडौँ महानगरपालिका र स्पेनको मेड्रिडबीच भगिनी सम्बन्ध कहिले कायम भएको हो ? - सन् २०१८ फेब्रुअरी २६

४) वि.स. २०७४ फागुन १२ मा बसेको प्रदेश सभा बैठकले प्रदेश नं. ६ लाई के नामकारण गर्यो ? - कर्णाली प्रदेश

५) वि.स. २०७४ फागुनमा सम्पन्न प्रधानमन्त्री कप महिला राष्ट्रिय क्रिकेट प्रतियोगिताको उपाधि कसले जित्यो ? - नेपाल एपीएफ क्लब (APF)

६) नेपालको महान्यायाधिवक्तामा नियुक्त कानुनविद् को हुन् ? - अग्नि खरेल

७) नेकपा एमाले र नेकपा माओवादी केन्द्रबीच पार्टी एकीकरण सम्बन्धी सातबुँदे सहमति पत्रमा कहिले हस्ताक्षर भएको हो ? - वि.स. २०७४ फागुन ०७

श्रोत : गोरखापत्र

गोरखापत्र - २०७४ फाल्गुन १६ - बिषयगत र बस्तुगत प्रश्नोत्तर

 ९ महिना अगाडि  गोरखापत्र  पत्रपत्रिकाबाट

वस्तुगत प्रश्नोत्तर:


१. ट्रान्सपरेन्सी इन्टरनेसनलले सन् २०१८ मा सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदन अनुसार कम भ्रष्टाचार हुने देशको सूचीमा पहिलो स्थानमा रहेको राष्ट्र कुन हो ? – न्युजिल्यान्ड

– १८० राष्ट्र समेटी तयार पारिएको सो प्रतिवेदनमा नेपाल १२२ औँ स्थानमा रहेको ।
– प्रतिवेदन अनुसार सबैभन्दा बढी भ्रष्टाचार हुने मुलुकका रुपमा सोमालिया रहेको ।
– दक्षिण एसियाली राष्ट्रमा भुटानः २६ औँ, भारतः ८१ औँ, श्रीलङ्काः ९१ औँ, माल्दिभ्सः ११२ औँ, पाकिस्तान – ११७ औँ, नेपाल – १२२ औँ, बङ्गलादेशः १४३ औँ र अफगानिस्तान १७७ औं स्थानमा रहेका ।

२. सर्वोच्च अदालतले सवारी साधनमा इम्बोस्ड नम्वर प्लेट कार्यान्वयनमा ल्याउने निर्णय तत्काल यथास्थितिमा राख्न अन्तरिम आदेश कहिले जारी गर्यो ? – वि.सं. २०७४ फागुन १०

(यातायात व्यवस्था विभागले २०७४ भदौ ५ बाट सवारी साधनमा इम्बोस्ड नम्बर प्लेट राख्न सुरु गरेको । आवश्यक तयारी नभएको एवम् देवनागरी लिपिमा नभएको भन्दै इम्बोस्ड नम्बर प्लेटको आलोचना हुँदै आएको ।)

३. एसिया प्रशान्त क्षेत्रीय सञ्चालन प्रविधि सम्मेलन सन् २०१८ फेब्रुअरीमा कहाँ आयोजना गरियो ? – काठमाडौं (वि.सं. २०७४ फागुन ७–१५)

४. काठमाडौं महानगरपालिका र स्पेनको मेड्रिडबीच भगिनी सम्बन्ध कहिले कायम भएको हो ? – सन् २०१८ फेब्रुअरी २६ 

(दुई ठूला राजधानी सहर बीचको सम्बन्धबाट नगरका नागरिकलाई मात्र नभई दुईवटै देशका लागि फाइदा पुग्ने विश्वास गरिएको ।)

५. हिमचितुवा भनी चिनिने पर्वतारोही को हुन् ? – आङ्रिता शेर्पा 

(अक्सिजन बिना नै सगरमाथाको सफल आरोहण गर्न सफल पर्वतारोही । चोयु, मानस्लु, लेल्से, अन्नपूर्ण, धौलागिरी, माउन्ट के टु लगायतका दर्जनौँ हिमाल पनि बिना अक्सिजन नै आरोहण गरी हिहमालको हिरोका रुपमा चिनिने आङ्रिताले आफ्नो नाममा हिमचितुवाको उपनाम थप्न सफल भएका ।)

६. वि.सं. २०७४ फागुन १२ मा बसेको प्रदेश सभा बैठकले प्रदेश नं. ६ लाई के नामकरण गर्यो ? – कर्णाली प्रदेश 

(उक्त बैठकले प्रदेशको नाम कर्णाली र स्थायी राजधानी वीरेन्द्रनगर (सुर्खेत) तय गरेको)

७. ‘मानिसले दयालाई कहिल्यै बिर्सनुहुँदैन किनभने दया नै धर्मको जरो हो’ भन्ने विचारक को हुन् ? – तुलसीदास

८. हरेक चार वर्षमा प्रदान गरिने चार लाख रुपियाँ राशिको पृथ्वी प्रज्ञा पुरस्कारबाट सम्मानित (२०७४ मा) हुने स्रष्टा को हुन् ? – डा. तारानाथ शर्मा

९. वि.सं. २०७४ फागुनमा सम्पन्न प्रधानमन्त्री कप महिला राष्ट्रिय क्रिकेट प्रतियोगिता उपाधि कसले जित्यो ? – नेपाल एपीएफ क्लब

(उपाधिसँग एपीएफले पाँच लाख र उपविजेता पूर्वाञ्चलले दुई लाख नगद पुरस्कार प्राप्त गरेका।)

१०. ‘शिक्षा सबैभन्दा ठूलो हतियार हो, जसबाट संसार फेर्न सकिन्छ’ भन्ने विचारक हो हुन् ? – नेल्सन मन्डेला

 

विषयगत प्रश्नोत्तर:


१. नेपाल इन्जिनियररिङ परिषद्को काम, कर्तव्य र अधिकार के–के हुन् ? उल्लेख गर्नुहोस् ।

नेपाल इन्जिनियरिङ परिषद् ऐन, २०५५ ले इन्जिनियरिङ व्यवसायमा अनुभव प्राप्त गरी कम्तीमा १५ वर्ष इन्जिनियरिङ व्यवसायमा अनुभव प्राप्त इन्जिनियर मध्येबाट नेपाल सरकारबाट मनोनीत इन्जिनियरको अध्यक्षमा नेपाल इन्जिनियरिङ परिषद् गठन गरी उक्त परिषद्को काम, कर्तव्य र अधिकारको व्यवस्था गरेको छ, जसलाई निम्नानुसार उल्लेख गर्न सकिन्छः

– इन्जिनियरिङ व्यवसाय सुचारु रुपबाट सञ्चालन गर्न आवश्यक नीति, योजना तथा कार्यक्रम तयार गरी त्यसको कार्यान्वयन गर्ने,
– इन्जिनियरिङ शिक्षा दिने शिक्षण संस्था र त्यस्ता संस्थाले प्रदान गरेका प्रमाणपत्र तथा उपाधिलाई तोकिए बमोजिम मान्यता दिने,
– इन्जिनियरिङ व्यवसाय गर्न आवश्यक योग्यता निर्धारण गर्ने र निर्धारित योग्यता पूरा गरेका व्यक्तिको नाम तोकिए बमोजिम परिषद्मा दर्ता गर्ने,
– दर्तावाला इन्जिनियरले तोकिए बमोजिमको व्यावसायिक आचारसंहिताको उल्लङ्घन गरेमा वा पालना नगरेमा तोकिए बमोजिमको कार्यविधि पूरा गरी त्यस्तो इन्जिनियरको नाम नेपाल इन्जिनियरिङ परिषद्बाट हटाउने ।

२. नेपाल राष्ट्र बैङ्क सञ्चालक समितिको गठन र काम, कर्तब्य तथा अधिकार बारे लेख्नुहोस् ।

नेपाल राष्ट्र बैङ्क ऐन, २०५८ ले नेपाल राष्ट्र बैङ्क सञ्चालक समितिको गठन गरी सञ्चालक समितिको काम, कर्तव्य तथा अधिकारको व्यवस्था गरेको छ, जसलाई निम्नानुसार उल्लेख गर्न सकिन्छः
नेपाल राष्ट्र बैङ्क सञ्चालक समितिको गठन
क) नेपाल राष्ट्र बैङ्कको गभर्नर – अध्यक्ष
ख) अर्थ मन्त्रालयको सचिव – सदस्य
ग) आर्थिक, मौद्रिक, बैङ्किङ, वित्तीय, तथा बाणिज्य कानुनको क्षेत्रका लब्ध प्रतिष्ठित व्यक्ति मध्येबाट नेपाल सरकारले नियुक्त गरेका तीन जना सञ्चालक – सदस्य

नेपाल राष्ट्र बैङ्क सञ्चालक समितिको काम, कर्तव्य तथा अधिकार

– मोन्द्रिक तथा विदेशी विनिमय नीति निर्माण गर्ने,
– बैङ्क नोट तथा सिक्काको दर, चित्र, आकार, धातु, नोट छपाइ गर्ने बस्तु तथा अन्य पदार्थ सम्बन्धमा आवश्यक निर्णय गर्ने र सोको निष्कासनका सम्बन्धमा आवश्यक नीतिको तर्जुमा गर्ने,
– वाणिज्य बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाको निरीक्षण तथा सुपरीवेक्षण गराउने व्यवस्था गर्ने,
– बैङ्किङ तथा वित्तीय व्यवस्थाका सम्बन्धमा आवश्यक नीति निर्माण गर्ने,
– नेपाल राष्ट्र बैङ्कको सञ्चालन र व्यवस्थापनमा लागू हुने नीति निर्माण गर्ने,
– नेपाल राष्ट्र बैङ्कका कर्मचारीको नियुक्ति, बढुवा, सरुवा, बर्खास्ती, पारिश्रमिक, निवृत्तिभरण, उपदान, सञ्चयकोष, बिदा, आचरण तथा सेवा सम्बन्धी अन्य शर्तबारे नीति निर्धारण गर्ने,
– नेपाल राष्ट्र बैङ्कका लागि बार्षिक कार्यक्रम र बजेट तथा वार्षिक लेखा परीक्षणको हिसाब स्वीकृत गर्ने र सोको प्रतिवेदन जानकारीका लागि नेपाल सरकारमा पेश गर्ने,
– नेपाल राष्ट्र बैङ्कको काम कारबाही बारेको वार्षिक प्रतिवेदन स्वीकृत गर्ने,
– वाणिज्य बैङ्क तथा वित्तीय संस्थालाई इजाजत पत्र दिने र रद्द गर्ने सम्बन्धमा नीति निर्माण गर्ने,
– नेपाल राष्ट्र बैङ्कले नेपाल सरकारलाई प्रदान गर्ने कर्जाको सीमा स्वीकृति गर्ने,
– नेपाल राष्ट्र बैङ्कले वाणिज्य बैङ्क तथा वित्तीय संस्थालाई दिने कर्जा तथा पुनर्कर्जाको रकम, सीमा तथा शर्तको निर्धारण गर्ने,
– अन्तर्राष्ट्रिय सङ्घ, संस्थामा नेपाल राष्ट्र बैङ्कको सदस्यता सम्बन्धमा निर्माण गर्ने,
– नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वित्तीय स्रोत परिचालन र लगानी नीति निर्माण गर्ने,
– नेपाल राष्ट्र बैङ्क ऐनमा संशोधन गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएमा सोको कारण खुलाई नेपाल सरकार समक्ष प्रस्ताव पेश गर्ने,
– नेपाल राष्ट्र बैङ्क ऐन अन्तर्गत गभर्नरको अधिकार क्षेत्रभित्र पर्ने बाहेकका अरु सबै विषयमा निर्णय गर्ने,
– नेपाल राष्ट्र बैङ्क सञ्चालक समितिमा रहेका अधिकार अवधि तोकी नतोकी गभर्नर वा सञ्चालक समितिद्वारा गठित उपसमितिलाई प्रत्यायोजन गर्ने,

३. बाह्य पदपूर्ति भनेको के हो ? यसका सवल र दुर्वल पक्ष के–के हुन् ? लेख्नुहोस् ।

सङ्गठनको सेवामा कार्यरत कर्मचारी तथा सेवा बाहिरका तोकिएको योग्यता पुगेका व्यक्तिलाई खुला प्रतिस्पर्धा गराएर रिक्त पदमा कर्मचारी आपूर्ति गर्ने कार्यलाई बाह्य पदपूर्ति भनिन्छ । तोकिएको योग्यता पुगेका सबै व्यक्ति यसमा सहभागी हुन्छन् । यसमा सबैलाई समान अवसर हुन्छ । लिखित, अन्तर्वार्ता जस्ता प्रतिस्पर्धात्मक परीक्षामा सफल भएका व्यक्तिलाई मात्र नियुक्ति गरिन्छ । यो खुला प्रतिस्पर्धा हो । नेपालको निजामती सेवामा लोक सेवा आयोगले निजामती सेवा ऐन, २०४९ को दफा ७ अनुसार खुला प्रतिस्पर्धाको विज्ञापन गर्दछ र सफल उम्मेदवारलाई मात्र रिक्त पदमा नियुक्तिका लागि सिफारिस गर्दछ ।
सवल पक्ष
– नवीनतम ज्ञान, सीप, क्षमता र सोच भएका सक्षम व्यक्तिले सेवाभित्र प्रवेश पाउने,
– पुराना कर्मचारीको समेत प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता बढ्ने,
– यसले सक्षम र योग्य व्यक्ति पलायन हुनबाट रोक्दछ,
– सेवा प्रवेशमा समान अवसरको सिद्धान्त लागू हुन्छ,
– सेवामा New द्ययियम ले मौका पाउनेहुँदा उत्पादन र उत्पादकत्व बढ्न जान्छ,
– पुराना कर्मचारीले भन्दा नयाँ कर्मचारीले महत्व पाउँदछन् ।

दुर्वल पक्ष
– विज्ञापन खर्च, परीक्षा खर्च आदिले यो तरिका केही खर्चिलो हुन्छ,
– पुराना र नयाँ कर्मचारीबीच समन्वय हुन केही समय लाग्न सक्ने,
– अनुभव नभएका नयाँ कर्मचारी उच्च तहमा पुग्दा पुराना अनुभवी कर्मचारी हतोत्साहित हुन सक्ने,
– तालिम कार्यक्रमको बढी आवश्यकता पर्ने,
– कर्मचारी छनोट कार्य जस्तैः लिखित परीक्षा, सोको नतिजा, अन्तर्वार्ता, अन्तिम नतिजा आदि जस्ता कार्यमा बढी समय लाग्न सक्ने,

साभार: गोरखापत्र

लोकसेवा समसामायिक शृंखला (फाल्गुन ०३ - फाल्गुन ०९)

 ९ महिना अगाडि  समसामाहिक  समसामाहिक

१) नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओली दोश्रो पल्ट प्रधानमन्त्री पदमा कहिले नियुक्त भएका हुन् ? - वि. स. २०७४ फागुन ०३

२) इरानको राजधानी तेहरानबाट दक्षिण पश्चिमी सहर यासुजतर्फ गइरहेको यात्रुवाहाक विमान कहिले दुर्घटनाग्रस्त भयो ? - सन् २०१८ फेब्रुअरी १८

३) दुरसञ्चार प्राधिकारणले सर्वजनिक गरेको तथ्याङ्क अनुसार २०७४ मंङ्सिर मसान्तसम्म नेपालको कुल जनसङ्ख्याको कति प्रतिशतमा इन्टरनेट सेवा पुगेको छ ? - ६३.१७ प्रतिशत्

४) ‘स्मार्ट गोरखापत्र-२०१८’ को औपचारिक शुभारम्भ कहिले गरिएको हो ? - वि. स. २०७४ फागुन ०२

५) खोटाङ्लाई साक्षर जिल्लाका रुपमा कहिले घोषणा गरिएको हो ? - वि. स. २०७४ फागुन ०२

६) नेपालको कुन ठाउँमा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको चलचित्र नगरी निर्माण गर्न थालिएको छ ? - दोलखा भीमेश्वर

७) नेपाल-भारत प्रबुद्ध समूह (ईपीजी) को सातौ बैठक कहिले र कहाँ आयोजना गरिएको छ ? - वि. स. २०७४ फागुन १२-१३, काठमाडौँ

श्रोत : गोरखापत्र
 

गोरखापत्र - २०७४ फाल्गुन ९ - बिषयगत र बस्तुगत प्रश्नोत्तर

 ९ महिना अगाडि  गोरखापत्र  पत्रपत्रिकाबाट

वस्तुगत प्रश्नोत्तर:

१. वि.सं. २०७४ माघ २६ को मन्त्रिपरिषद् बैठकको निर्णय अनुसार नेपाली सेनाको मानार्थ निर्णय अनुसार नेपाली सेनाको मानार्थ सहायक रथी सम्मानबाट सम्मानित हुने स्रष्टा को हुन् ? – राष्ट्रकवि माधवप्रसाद घिमिरे

२. ३७ औं नेसनल म्यानेजमेन्ट कन्भेन्सनको अवसरमा म्यानेजर अफ द इयर अवार्ड – २०१८ बाट सम्मानित हुने व्यक्ति को हुन् ? – विश्वास ढकाल (प्रवन्ध निर्देशक: एक वान सफ्ट इन्टरनेसनल)

(त्यस्तै नेपाल टेलिकमको प्रवन्ध निर्देशक कामिनी राजभण्डारीलाई ‘आउट स्ट्यान्डिङ’ अवार्ड प्रदान गरिएको ।)

३. नेपालमा नै पहिलोपटक आफ्नो मर्चेन्ट नेटवर्क मार्फत ‘युनियनपे इन्टरनेसनल क्विक रेस्पोन्स (क्यूआर कोर्ड) एक्वायरिङ सर्भिस’ को सुरुवात गर्ने वाणिज्य बैङ्क कुन हो ? – नविल बैङ्क

– उक्त प्रणाली मार्फत क्यूआर कोडको प्रयोग गरी नविल बैङ्कसँग आबद्ध मर्चेन्टले युनियनपेका अन्तर्राष्ट्रिय कार्ड स्वीकार गरी सरल तथा सुरक्षित तवरले आफ्नो उत्पादन र सेवाको भुक्तानी लिन सक्ने ।
– क्युआर कोड बारकोड मेसिनद्वारा सजिलै पढ्न सकिने अप्टिकल लेवल हो, जसमा संलग्न भएको वस्तुका बारेमा जानकारी समावेश गरिएको हुन्छ । क्यूआर कोडमा सेतो पृष्ठभूमिमा कालो स्क्वायर ग्रिड हुन्छन्, जसलाई छविका रूपमा इमेजिङ यन्त्र जस्तै क्यामेराद्वारा पढेर प्रशोधन गरी कारोबार गर्न सकिने हुन्छ ।
– क्यूआर कोड प्रणाली मार्फत उपभोक्ताले व्यापारिक बिक्री केन्द्रमा रहेको क्यूआर कोडलाई आफ्नो फोनबाट नै स्क्यान गरी आफूले राजेको सामान र सेवाको भुक्तानी गर्न सक्नेछन् ।,

४. वि.सं. २०७४ मा सम्पन्न बुढासुब्बा गोल्डकप फुटबल प्रतियोगिताको उपाधि कसले जित्यो ? – थ्रिस्टार

(नेपाल पुलिस क्लबलाई १–० ले पराजित गर्दै माघ २७ मा भएको फाइनल प्रतियोगितामा थ्रिस्टारले उपाधि चुमेको ।)

५. प्रधान सेनापति खुला म्याराथन– २०७४ को उपाधि जित्ने धावक को हुन् ? – नेपाली सेनाका कृष्ण बस्नेत 

(बस्नेतले २ घण्टा २२ मिनेट ५२ सेकेन्डमा दौड पूरा गरेर पहिलो स्थान हासिल गरेका । सशस्त्र प्रहरी बलका गोपीचन्द्र पार्की २ घण्टा २५ मिनेट ३७ सेकेन्ड समय लिँदै दोस्रो तथा सेनाका अमल्दार राजन खत्रीले २ घण्टा २९ मिनेट १२ सेकेन्डमा दौड पूरा गरी तेस्रो भएका । हाफ म्याराथनतर्फ महिला विधामा सेनाकी प्युठ विश्वरुपा बुढा पहिलो भएकी ।)

६. २३ औँ शीलकालीन ओलम्पिक खेलकुदको आयोजना कहाँ गरियो ? – दक्षिण कोरियाको प्याङचाङ (सन् २०१८ फेब्रुअरी ९–२५)

– यस ओलम्पिकबाट उत्तर र दक्षिण कोरिया बीचको कटुतापूर्ण सम्वन्धमा सुधार हुने आशा गरिएको ।
– उद्घाटन समारोहमा दक्षिण कोरिया र उत्तर कोरियाका खेलाडीले दुवै कोरिया बीचको तनावमा पनि एउटै झण्डा मुनि मार्चपास गरेका । ओलम्पिक उद्घाटन समारोहमा १ हजार २ सय १८ ड्रोन प्रयोग गरिएको, जुन नयाँ गिनिज वल्र्ड रेकर्डसमेत बनेको ।
– ओलम्पिकबाट प्रतिबन्धित भएका रसियन खेलाडीले तटस्थ ओलम्पिक झण्डामुनि मार्चपास गरेका ।
– यस ओलम्पिकमा ९२ देशका २ हजार ९ सय २५ खेलाडीले विभिन्न १५ खेलमा सहभागिता जनाएका ।

७. ३० मेगावाट क्षमताको चमेलिया जलविद्युत आयोजनाको औपचारिक रुपमा उद्घाटन कहिले गरियो ? – वि.सं. २०७४ माघ २७ 

– सुदूर पश्चि विकासक्षेत्र र अहिलेको प्रदेश ७ मा पर्ने दार्चुला र बैतडीको सीमामा निर्माण भएको यो आयोजनाबाट एक महिनाअघि देखि परीक्षण उत्पादन सुरु भएको । प्रतिमेगावाट लागत करिब १५ करोड रुपियाँको हिसाब गरिने बेलामा चमेलिया सुरु हुँदाको प्रतिमेगावाट लागत आम प्रचलनभन्दा दोब्बर बढी थियो र सम्पन्न हुँदा तेब्बर बढी पुगेको जसले गर्दा यो जलविद्युत् आयोजना अहिले सम्मकै महँगो आयोजना बन्न पुगेको ।
– आयोजनाको विस्तृत परियोजना प्रतिवेदनले महँगो आयोजनाका रुपमा उल्लेख गरे पनि विकासमा पछाडि परेको सुदूर पश्चिम क्षेत्रकै सन्तुलित विकासका लागि यो आयोजना सुरु गरिएको । डिजाइन परिवर्तन, ठेकेदार कम्पनीसँगको विवाद, भूकम्प, नाकाबन्दी लगायतबाट समेत आयोजना प्रभावित भएको ।
– आयोजनाको निर्माण सुरुवात वि.सं. २०६४ मा भएको ।

८. नेपाल वायुसेवा निगमले चीनबाट ‘एमए–६०’ र ‘वाई १२ ई’ नामक जहाज कहिले ल्याएको हो ? – वि.सं. २०७४ फागुन १ 

(चीनबाट दुई जहाज आएसँगै नेपालको आन्तरिक उडानमा चिनियाँ जहाजको सङ्ख्या ६ पुगेको ।)

९. विश्व वन्यजन्तु कोष (डब्लूडब्लूएफ) को नेपाल प्रतिनिधिमा नियुक्त हुने संरक्षणविद् को हुन् ? – डा. घनश्याम गुरुङ

१ू०. नयाँ सहरी विकास एजेन्डामा आधारित सहरी विकास सम्बन्धी विश्व सम्मेलन कहाँ आयोजना गरियो ? – मेलियाको क्वालालम्पुर

– सन् २०१८ फेब्रुअरी ९–१५ सम्म आयोजित सम्मेलनमा नेपालसहित विश्वका सरकारी तथा गैरसरकारी निकाय एवम् सङ्घ संस्थाका प्रतिनिधि सहभागी भएका ।
– सहरी विकास एवम् मानव बस्ती निर्माण, आधारमूत आवास तथा संरचना विकास, उच्च गुणस्तरयुक्त सार्वजनिक संस्थानको विकास लगायत विषयमा केन्द्रित सम्मेलनको नारा ‘सहर २०३०, सबैका लागि सहरः नयाँ सहरी एजेन्डा कार्यान्वयन’ रहेको ।
– सन् २००२ बाट हरेक दुई वर्षमा आयोजना हुँदै आएको यो नवौं सम्मेलन हो ।


विषयगत प्रश्नोत्तर:

१. थारु आयोगको काम, कर्तव्य र अधिकार के–के हुन् ? उल्लेख गर्नुहोस् ।

नेपालमा थारु समुदायको इतिहास र संस्कृतिको पहिचान, हक, हितको संरक्षण, सम्वद्र्धन तथा थारु समुदायको सशक्तीकरण गर्न नेपालको संविधानको धारा २६३ मा थारु आयोग गठन गरी थारु आयोग ऐन, २०७४ तर्जुमा गरिएको छ । थारु आयोग ऐन, २०७४ ले थारु आयोगको काम, कर्तव्य र अधिकारको व्यवस्था गरेको छ, जसलाई निम्नानुसार उल्लेख गर्न सकिन्छ:

– थारु समुदायको समग्र स्थितिको अध्ययन गरी तत् सम्बन्धमा गर्नुपर्ने नीतिगत, कानुनी र संस्थागत सुधारका विषयमा नेपाल सरकार समक्ष सिफारिस गर्ने,
– थारु समुदायको हकहितको संरक्षण र सम्वद्र्धन तथा त्यस्तो समुदायको सशक्तीकरणका लागि राष्ट्रिय नीति तथा कार्यक्रम तर्जुमा गरी कार्यान्वयनका लागि नेपाल सरकार समक्ष सिफारिस गर्ने,
– थारु समुदायको हकहितको संरक्षण र सम्वद्र्धन तथा त्यस्तो समुदायको सशक्तीकरणका सम्बन्धमा भएका व्यवस्था प्रभावकारी रुपमा कार्यान्वयन भएनभएको विषयमा अध्ययन अनुसन्धान गरी प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्न चाल्नुपर्ने कदमका सम्बन्धमा नेपाल सरकारलाई सुझाव दिने,
– थारु समुदायको हकहितको संरक्षण र सम्वद्र्धन तथा त्यस्तो समुदायको सशक्तीकरणका सम्बन्धमा भइरहेका कानुन, नीतिगत तथा संस्थागत व्यवस्थामा गर्नुपर्ने सुधारका सम्बन्धमा नेपाल सरकारलाई सुझाव दिने,
– थारु समुदायसँग सम्बन्धित नीति तथा कार्यक्रम कार्यान्वयनको समीक्षा, अनुगमन तथा मूल्याङ्कन गर्ने,
– थारु आयोगले गरेका सिफारिस वा दिएका सुझाव कार्यान्वयनको सम्बन्धमा अनुगमन गर्ने, गराउने,
– थारु समुदायभित्र आर्थिक वा सामाजिक रुपमा पछाडि परेका व्यक्तिको विकास र सशक्तीकरणका लागि विशेष कार्यक्रम तर्जुमा गरी कार्यान्वयन गर्न नेृपाल सरकार समक्ष सिफारिस गर्ने,
– थारु समुदायको भाषा, लिपि, संस्कृति, इतिहास, परम्परा, साहित्य, कलाको अध्ययन अनुसन्धान गरी त्यस्तो भाषा, लिपि, संस्कृति, इतिहास, परम्परा, साहित्य, कलाको संरक्षण र विकासका लागि कार्यक्रम तर्जुमा गरी नेपाल सरकारलाई सिफारिस गर्ने,
– थारु समुदायको हकहितको संरक्षण र सम्वद्र्धन तथा त्यस्तो समुदायको सशक्तीकरणका लागि चेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने,
– थारु समुदायमा विद्यमान कुरीति, अन्धविश्वास तथा सबै प्रकारको शोषणको अन्त्य गरी थारु समुदायको सशक्तकरणका लागि कार्यक्रम तर्जुमा गरी नेपाल सरकारलाई सिफारिस गर्ने,
– थारु समुदायमा रहेका परम्परागत सीप, प्रविधि र विशिष्ट ज्ञानको संरक्षण र प्रवद्र्धन गरी व्यावसायिक प्रयोगमा ल्याउन सहयोग गर्ने,
– थारु समुदायको सम्बन्धमा नेपाल पक्ष भएको अन्तर्राष्ट्रिय सन्धि सम्झौता कार्यान्वयन भए नभएको अनुगमन गरी आवश्यक निर्देशन दिने,
– थारु समुदायको अधिकार उल्लङ्घन गर्ने व्यक्ति वा संस्थाका विरुद्ध उजुरी सङ्कलन गरी सो उपर छानबिन तथा तहकिकात गर्न सम्बन्धित निकायमा सिफारिस गर्ने,
– थारु समुदायको पहिचानका सम्बन्धमा विस्तृत अध्ययन र अनुसन्धान गरी थर सूचीकृत गर्न नेपाल सरकारलाई सिफारिस गर्ने,
– थारु समुदायको भौतिक, अभौतिक संस्कृति संरक्षण र सम्वद्र्धनका लागि जीवित सङ्ग्रहालय स्थापना र परिचालनका लागि नीति तथा कार्यक्रम तर्जुमा गर्ने र कार्यान्वयनका लागि नेपाल सरकारलाई सिफारिस गर्ने,
– थारु समुदायको उद्गम स्थलको खोज अनुसन्धान गरी त्यस्ता पुरातात्विक र एतिहासिक संरचना, वस्तु र स्थलको संरक्षण र सम्वद्र्धन गर्न नेपाल सरकारलाई सिफारिस गर्ने,
– थारु समुदायको हकहितको संरक्षण, सम्वद्र्धन र सशक्तीकरणका लागि नेपाल सरकार र अन्य सङ्घसंस्थाले सञ्चालन गर्ने चेतनामुलक कार्यक्रमको समीक्षा, अनुगमन तथा मूल्याङ्कन गर्ने,
– थारु आयोगका अध्यक्ष, सदस्य तथा कर्मचारीका लागि आचारसहिता बनाई लागू गर्ने ।

२. सङ्गठनमा चिठीपत्रको दर्ता र चलानी किन आवश्यक हुन्छ ? उल्लेख गर्नुहोस् ।

सङ्गठनमा आएका चिठीपत्र प्राप्त हुनासाथ सुरुको अभिलेख राख्ने कार्य दर्ता हो भने सङ्गठनबाट बारि जाने चिठीपत्रको अन्तिम अभिलेख राख्ने कार्य चलानी हो । कार्यालयमा दर्तामार्फत चिठीपत्र भित्रिन्छ भने चलानीमार्फत चिठीपत्र बाहिरिन्छ । दर्ताबाट कार्यालयमा कामको प्रारम्भ हुन्छ भने चलानीबाट कामको दायित्व अरुमा सार्ने गरिन्छ । सङ्गठनमा चिठीपत्रको दर्ता र चलानीको आवश्यकता निम्न अनुसार गरिन्छ । सङ्गठनमा चिठीपत्रको दर्ता चलानीको आवश्यकता निम्न अनुसार हुनेगर्दछः

– कार्यालयमा प्राप्त भएका चिठीपत्रको प्रारम्भिक अभिलेख राख्न,
– कुन पत्र कहिले कहाँबाट प्राप्त भयो र प्राप्त पत्रको कारबाही के कस्तो भएको छ सोबारे जानकारी प्राप्त गर्न,
– कार्यालयमा प्राप्त पत्रको सुरक्षा गर्न,
– कार्यलयमा प्राप्त पत्र हटाउने सम्भावना कम हुने, यदि पत्र हराएमा दर्ता किताबबाट जानकारी प्राप्त गर्न सकिने, जस्तैः पत्रको दर्ता नम्बर, पत्रको मिति, पत्र सङ्ख्या, पत्रको विषय आदिबाट पत्रको खोज ीगर्न सकिने,
– कार्यालयबाट कसलाई के विषयमा कहिले पत्र पठाइयो सोको विवरण चलानीबाट लिन सकने,
– पत्र पाउने कार्यालयले पत्र बुझेको भरपाई चलानीमा हुने, आवश्यक पर्दा उक्त भरपाई प्रमाण हुन सक्ने,
– चलानी पत्र हराएमा पुनः अर्को पत्र तयार गर्न सरल हुने।

३. नेपालमा राष्ट्रिय योजना आयोगको गठन कसरी गरिएको छ ? लेख्नुहोस् ।

राष्ट्रिय योजना आयोगको गठन तथा कार्य सञ्चालन आदेश, २०६७ अनुसार नेपालमा राष्ट्रिय विकासको नीति तथा योजनाको तर्जुमा, कार्यान्वयन, अनुगमन तथा मूल्याङ्कन गर्न देहाय बमोजिमका अध्यक्ष उपाध्यक्ष र सदस्य रहनेगरी राष्ट्रिय योजना आयोगको गठनको व्यवस्था छ

क) प्रधानमन्त्री – अध्यक्ष
ख) नेपाल सरकारबाट नियुक्त एक – उपाध्यक्ष
ग) नेपाल सरकारबाट नियुक्त बढीमा सात – सदस्य
घ) मुख्य सचिव – सदस्य
ङ) अर्थ सचिव – सदस्य
च) राष्ट्रिय योजना आयोगको सचिव – सदस्य सचिव

साभार : गोरखापत्र

लोकसेवा समसामायिक शृंखला (माघ २५ - फाल्गुन ०२)

 ९ महिना अगाडि  गोरखापत्र  समसामाहिक

१) वि. स. २०७४ माघ २६ को मन्त्रिपरिषद् बैठकको निर्णय अनुसार नेपाली सेनाको मानार्थ सहायक रथी सम्मानबाट सम्मानित हुने स्रष्टा को हुन् ? - राष्ट्रकवि माधवप्रसाद घिमिरे

२) प्रधान सेनापति खुला म्याराथन-२०७४ को उपाधि जित्ने धावक को हुन् ? - नेपाली सेनाका कृष्ण बस्नेत

३) २३औँ शीतकालीन ओलम्पिक खेलकुदको आयोजना कहाँ गरियो ? - दक्षिण कोरियाको प्योङ्चाङ् (सन् २०१८ फेबुअरी ९-२५)

४) ३० मेगावाट क्षमाताको चमेलिया जलविधुत् आयोजनाको औपचारिक रुपमा उद्घाटन कहिले गरियो ? - वि. स. २०७४ माघ २७

५) नेपाल वायुसेवा निगमले चीनबाट ‘एमए-६०’ र ‘वाई १२ ई’ नामक जहाज कहिले ल्याएको हो ? - वि. स. २०७४ फागुन १

६) देशकै पहिलो मुख्यमन्त्रीका रुपमा नियुक्त राजनीतिकर्मी को हुन् ? - डोरमणि पौडेल

७) जलावायु परिवर्तन सम्बन्धी महासन्धि अन्तर्गत अतिकम विकसित मुलुक (एलडीसी) को विज्ञ समूहको अध्यक्षमा नेपालका तर्फबाट सन् २०१८ फेबुअरीमा को निर्वाचित भएका छन् ? - नरेश शर्मा

८) नेपालमा पहिलो चिया गणना कहिले सुरु गरियो ? - वि. स. २०७४ माघ २५

९) वि. स. २०७४ माघ मसान्तसम्म साक्षर घोषित हुने जिल्लाको सङ्ख्या कति पुगेको छ ? - ४३

१०) वल्ड इकोनोमिक फोरमद्वारा सन् २०१८ मा सार्वजनिक समावेशी विकास सूचकाङ्कमा नेपाल कतिऔँ स्थानमा रहेको छ ? - २२ औँ

११) नेपालसँग दोहोरो करमुक्ति सम्झौता भएका देश कति रहेको छन् ? - ११   

श्रोत : गोरखापत्र

गोरखापत्र - २०७४ फाल्गुन २ - बिषयगत र बस्तुगत प्रश्नोत्तर

 ९ महिना अगाडि  गोरखापत्र  पत्रपत्रिकाबाट

वस्तुगत प्रश्नोत्तर:


१. वि.सं. २०७४ माघ २६ को मन्त्रिपरिषद् बैठकको निर्णय अनुसार नेपाली सेनाको मानार्थ निर्णय अनुसार नेपाली सेनाको मानार्थ सहायक रथी सम्मानबाट सम्मानित हुने स्रष्टा को हुन् ? – राष्ट्रकवि माधवप्रसाद घिमिरे

२. ३७ औं नेसनल म्यानेजमेन्ट कन्भेन्सनको अवसरमा म्यानेजर अफ द इयर अवार्ड– २०१८ बाट सम्मानित हुने व्यक्ति को हुन् ? – विश्वास ढकाल (प्रवन्ध निर्देशक: एक वान सफ्ट इन्टरनेसनल)
(त्यस्तै नेपाल टेलिकमको प्रवन्ध निर्देशक कामिनी राजभण्डारीलाई ‘आउट स्ट्यान्डिङ’ अवार्ड प्रदान गरिएको ।)

३. नेपालमा नै पहिलोपटक आफ्नो मर्चेन्ट नेटवर्क मार्फत ‘युनियनपे इन्टरनेसनल क्विक रेस्पोन्स (क्यूआर कोर्ड) एक्वायरिङ सर्भिस’ को सुरुवात गर्ने वाणिज्य बैङ्क कुन हो ? – नविल बैङ्क

– उक्त प्रणाली मार्फत क्यूआर कोडको प्रयोग गरी नविल बैङ्कसँग आबद्ध मर्चेन्टले युनियनपेका अन्तर्राष्ट्रिय कार्ड स्वीकार गरी सरल तथा सुरक्षित तवरले आफ्नो उत्पादन र सेवाको भुक्तानी लिन सक्ने ।
– क्युआर कोड बारकोड मेसिनद्वारा सजिलै पढ्न सकिने अप्टिकल लेवल हो, जसमा संलग्न भएको वस्तुका बारेमा जानकारी समावेश गरिएको हुन्छ । क्यूआर कोडमा सेतो पृष्ठभूमिमा कालो स्क्वायर ग्रिड हुन्छन्, जसलाई छविका रूपमा इमेजिङ यन्त्र जस्तै क्यामेराद्वारा पढेर प्रशोधन गरी कारोबार गर्न सकिने हुन्छ ।
– क्यूआर कोड प्रणाली मार्फत उपभोक्ताले व्यापारिक बिक्री केन्द्रमा रहेको क्यूआर कोडलाई आफ्नो फोनबाट नै स्क्यान गरी आफूले राजेको सामान र सेवाको भुक्तानी गर्न सक्नेछन् ।,

४. वि.सं. २०७४ मा सम्पन्न बुढासुब्बा गोल्डकप फुटबल प्रतियोगिताको उपाधि कसले जित्यो ? – थ्रिस्टार
(नेपाल पुलिस क्लबलाई १–० ले पराजित गर्दै माघ २७ मा भएको फाइनल प्रतियोगितामा थ्रिस्टारले उपाधि चुमेको ।)

५. प्रधान सेनापति खुला म्याराथन– २०७४ को उपाधि जित्ने धावक को हुन् ? – नेपाली सेनाका कृष्ण बस्नेत 
(बस्नेतले २ घण्टा २२ मिनेट ५२ सेकेन्डमा दौड पूरा गरेर पहिलो स्थान हासिल गरेका । सशस्त्र प्रहरी बलका गोपीचन्द्र पार्की २ घण्टा २५ मिनेट ३७ सेकेन्ड समय लिँदै दोस्रो तथा सेनाका अमल्दार राजन खत्रीले २ घण्टा २९ मिनेट १२ सेकेन्डमा दौड पूरा गरी तेस्रो भएका । हाफ म्याराथनतर्फ महिला विधामा सेनाकी प्युठ विश्वरुपा बुढा पहिलो भएकी ।)

६. २३ औँ शीलकालीन ओलम्पिक खेलकुदको आयोजना कहाँ गरियो ? – दक्षिण कोरियाको प्याङचाङ (सन् २०१८ फेब्रुअरी ९–२५)

– यस ओलम्पिकबाट उत्तर र दक्षिण कोरिया बीचको कटुतापूर्ण सम्वन्धमा सुधार हुने आशा गरिएको ।
– उद्घाटन समारोहमा दक्षिण कोरिया र उत्तर कोरियाका खेलाडीले दुवै कोरिया बीचको तनावमा पनि एउटै झण्डा मुनि मार्चपास गरेका । ओलम्पिक उद्घाटन समारोहमा १ हजार २ सय १८ ड्रोन प्रयोग गरिएको, जुन नयाँ गिनिज वल्र्ड रेकर्डसमेत बनेको ।
– ओलम्पिकबाट प्रतिबन्धित भएका रसियन खेलाडीले तटस्थ ओलम्पिक झण्डामुनि मार्चपास गरेका ।
– यस ओलम्पिकमा ९२ देशका २ हजार ९ सय २५ खेलाडीले विभिन्न १५ खेलमा सहभागिता जनाएका ।

७. ३० मेगावाट क्षमताको चमेलिया जलविद्युत आयोजनाको औपचारिक रुपमा उद्घाटन कहिले गरियो ? – वि.सं. २०७४ माघ २७ 

– सुदूर पश्चि विकासक्षेत्र र अहिलेको प्रदेश ७ मा पर्ने दार्चुला र बैतडीको सीमामा निर्माण भएको यो आयोजनाबाट एक महिनाअघि देखि परीक्षण उत्पादन सुरु भएको । प्रतिमेगावाट लागत करिब १५ करोड रुपियाँको हिसाब गरिने बेलामा चमेलिया सुरु हुँदाको प्रतिमेगावाट लागत आम प्रचलनभन्दा दोब्बर बढी थियो र सम्पन्न हुँदा तेब्बर बढी पुगेको जसले गर्दा यो जलविद्युत् आयोजना अहिले सम्मकै महँगो आयोजना बन्न पुगेको ।
– आयोजनाको विस्तृत परियोजना प्रतिवेदनले महँगो आयोजनाका रुपमा उल्लेख गरे पनि विकासमा पछाडि परेको सुदूर पश्चिम क्षेत्रकै सन्तुलित विकासका लागि यो आयोजना सुरु गरिएको । डिजाइन परिवर्तन, ठेकेदार कम्पनीसँगको विवाद, भूकम्प, नाकाबन्दी लगायतबाट समेत आयोजना प्रभावित भएको ।
– आयोजनाको निर्माण सुरुवात वि.सं. २०६४ मा भएको ।

८. नेपाल वायुसेवा निगमले चीनबाट ‘एमए–६०’ र ‘वाई १२ ई’ नामक जहाज कहिले ल्याएको हो ? – वि.सं. २०७४ फागुन १ 
(चीनबाट दुई जहाज आएसँगै नेपालको आन्तरिक उडानमा चिनियाँ जहाजको सङ्ख्या ६ पुगेको ।)

९. विश्व वन्यजन्तु कोष (डब्लूडब्लूएफ) को नेपाल प्रतिनिधिमा नियुक्त हुने संरक्षणविद् को हुन् ? – डा. घनश्याम गुरुङ

१०. नयाँ सहरी विकास एजेन्डामा आधारित सहरी विकास सम्बन्धी विश्व सम्मेलन कहाँ आयोजना गरियो ? – मेलियाको क्वालालम्पुर

– सन् २०१८ फेब्रुअरी ९–१५ सम्म आयोजित सम्मेलनमा नेपालसहित विश्वका सरकारी तथा गैरसरकारी निकाय एवम् सङ्घ संस्थाका प्रतिनिधि सहभागी भएका ।
– सहरी विकास एवम् मानव बस्ती निर्माण, आधारमूत आवास तथा संरचना विकास, उच्च गुणस्तरयुक्त सार्वजनिक संस्थानको विकास लगायत विषयमा केन्द्रित सम्मेलनको नारा ‘सहर २०३०, सबैका लागि सहरः नयाँ सहरी एजेन्डा कार्यान्वयन’ रहेको ।
– सन् २००२ बाट हरेक दुई वर्षमा आयोजना हुँदै आएको यो नवौं सम्मेलन हो ।

 

विषयगत प्रश्नोत्तर:


१. थारु आयोगको काम, कर्तव्य र अधिकार के–के हुन् ? उल्लेख गर्नुहोस् ।

नेपालमा थारु समुदायको इतिहास र संस्कृतिको पहिचान, हक, हितको संरक्षण, सम्वद्र्धन तथा थारु समुदायको सशक्तीकरण गर्न नेपालको संविधानको धारा २६३ मा थारु आयोग गठन गरी थारु आयोग ऐन, २०७४ तर्जुमा गरिएको छ । थारु आयोग ऐन, २०७४ ले थारु आयोगको काम, कर्तव्य र अधिकारको व्यवस्था गरेको छ, जसलाई निम्नानुसार उल्लेख गर्न सकिन्छः

– थारु समुदायको समग्र स्थितिको अध्ययन गरी तत् सम्बन्धमा गर्नुपर्ने नीतिगत, कानुनी र संस्थागत सुधारका विषयमा नेपाल सरकार समक्ष सिफारिस गर्ने,
– थारु समुदायको हकहितको संरक्षण र सम्वद्र्धन तथा त्यस्तो समुदायको सशक्तीकरणका लागि राष्ट्रिय नीति तथा कार्यक्रम तर्जुमा गरी कार्यान्वयनका लागि नेपाल सरकार समक्ष सिफारिस गर्ने,
– थारु समुदायको हकहितको संरक्षण र सम्वद्र्धन तथा त्यस्तो समुदायको सशक्तीकरणका सम्बन्धमा भएका व्यवस्था प्रभावकारी रुपमा कार्यान्वयन भएनभएको विषयमा अध्ययन अनुसन्धान गरी प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्न चाल्नुपर्ने कदमका सम्बन्धमा नेपाल सरकारलाई सुझाव दिने,
– थारु समुदायको हकहितको संरक्षण र सम्वद्र्धन तथा त्यस्तो समुदायको सशक्तीकरणका सम्बन्धमा भइरहेका कानुन, नीतिगत तथा संस्थागत व्यवस्थामा गर्नुपर्ने सुधारका सम्बन्धमा नेपाल सरकारलाई सुझाव दिने,
– थारु समुदायसँग सम्बन्धित नीति तथा कार्यक्रम कार्यान्वयनको समीक्षा, अनुगमन तथा मूल्याङ्कन गर्ने,
– थारु आयोगले गरेका सिफारिस वा दिएका सुझाव कार्यान्वयनको सम्बन्धमा अनुगमन गर्ने, गराउने,
– थारु समुदायभित्र आर्थिक वा सामाजिक रुपमा पछाडि परेका व्यक्तिको विकास र सशक्तीकरणका लागि विशेष कार्यक्रम तर्जुमा गरी कार्यान्वयन गर्न नेृपाल सरकार समक्ष सिफारिस गर्ने,
– थारु समुदायको भाषा, लिपि, संस्कृति, इतिहास, परम्परा, साहित्य, कलाको अध्ययन अनुसन्धान गरी त्यस्तो भाषा, लिपि, संस्कृति, इतिहास, परम्परा, साहित्य, कलाको संरक्षण र विकासका लागि कार्यक्रम तर्जुमा गरी नेपाल सरकारलाई सिफारिस गर्ने,
– थारु समुदायको हकहितको संरक्षण र सम्वद्र्धन तथा त्यस्तो समुदायको सशक्तीकरणका लागि चेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने,
– थारु समुदायमा विद्यमान कुरीति, अन्धविश्वास तथा सबै प्रकारको शोषणको अन्त्य गरी थारु समुदायको सशक्तकरणका लागि कार्यक्रम तर्जुमा गरी नेपाल सरकारलाई सिफारिस गर्ने,
– थारु समुदायमा रहेका परम्परागत सीप, प्रविधि र विशिष्ट ज्ञानको संरक्षण र प्रवद्र्धन गरी व्यावसायिक प्रयोगमा ल्याउन सहयोग गर्ने,
– थारु समुदायको सम्बन्धमा नेपाल पक्ष भएको अन्तर्राष्ट्रिय सन्धि सम्झौता कार्यान्वयन भए नभएको अनुगमन गरी आवश्यक निर्देशन दिने,
– थारु समुदायको अधिकार उल्लङ्घन गर्ने व्यक्ति वा संस्थाका विरुद्ध उजुरी सङ्कलन गरी सो उपर छानबिन तथा तहकिकात गर्न सम्बन्धित निकायमा सिफारिस गर्ने,
– थारु समुदायको पहिचानका सम्बन्धमा विस्तृत अध्ययन र अनुसन्धान गरी थर सूचीकृत गर्न नेपाल सरकारलाई सिफारिस गर्ने,
– थारु समुदायको भौतिक, अभौतिक संस्कृति संरक्षण र सम्वद्र्धनका लागि जीवित सङ्ग्रहालय स्थापना र परिचालनका लागि नीति तथा कार्यक्रम तर्जुमा गर्ने र कार्यान्वयनका लागि नेपाल सरकारलाई सिफारिस गर्ने,
– थारु समुदायको उद्गम स्थलको खोज अनुसन्धान गरी त्यस्ता पुरातात्विक र एतिहासिक संरचना, वस्तु र स्थलको संरक्षण र सम्वद्र्धन गर्न नेपाल सरकारलाई सिफारिस गर्ने,
– थारु समुदायको हकहितको संरक्षण, सम्वद्र्धन र सशक्तीकरणका लागि नेपाल सरकार र अन्य सङ्घसंस्थाले सञ्चालन गर्ने चेतनामुलक कार्यक्रमको समीक्षा, अनुगमन तथा मूल्याङ्कन गर्ने,
– थारु आयोगका अध्यक्ष, सदस्य तथा कर्मचारीका लागि आचारसहिता बनाई लागू गर्ने ।

२. सङ्गठनमा चिठीपत्रको दर्ता र चलानी किन आवश्यक हुन्छ ? उल्लेख गर्नुहोस् ।

सङ्गठनमा आएका चिठीपत्र प्राप्त हुनासाथ सुरुको अभिलेख राख्ने कार्य दर्ता हो भने सङ्गठनबाट बारि जाने चिठीपत्रको अन्तिम अभिलेख राख्ने कार्य चलानी हो । कार्यालयमा दर्तामार्फत चिठीपत्र भित्रिन्छ भने चलानीमार्फत चिठीपत्र बाहिरिन्छ । दर्ताबाट कार्यालयमा कामको प्रारम्भ हुन्छ भने चलानीबाट कामको दायित्व अरुमा सार्ने गरिन्छ । सङ्गठनमा चिठीपत्रको दर्ता र चलानीको आवश्यकता निम्न अनुसार गरिन्छ । सङ्गठनमा चिठीपत्रको दर्ता चलानीको आवश्यकता निम्न अनुसार हुनेगर्दछः

– कार्यालयमा प्राप्त भएका चिठीपत्रको प्रारम्भिक अभिलेख राख्न,
– कुन पत्र कहिले कहाँबाट प्राप्त भयो र प्राप्त पत्रको कारबाही के कस्तो भएको छ सोबारे जानकारी प्राप्त गर्न,
– कार्यालयमा प्राप्त पत्रको सुरक्षा गर्न,
– कार्यलयमा प्राप्त पत्र हटाउने सम्भावना कम हुने, यदि पत्र हराएमा दर्ता किताबबाट जानकारी प्राप्त गर्न सकिने, जस्तैः पत्रको दर्ता नम्बर, पत्रको मिति, पत्र सङ्ख्या, पत्रको विषय आदिबाट पत्रको खोज ीगर्न सकिने,
– कार्यालयबाट कसलाई के विषयमा कहिले पत्र पठाइयो सोको विवरण चलानीबाट लिन सकने,
– पत्र पाउने कार्यालयले पत्र बुझेको भरपाई चलानीमा हुने, आवश्यक पर्दा उक्त भरपाई प्रमाण हुन सक्ने,
– चलानी पत्र हराएमा पुनः अर्को पत्र तयार गर्न सरल हुने।

३. नेपालमा राष्ट्रिय योजना आयोगको गठन कसरी गरिएको छ ? लेख्नुहोस् ।

राष्ट्रिय योजना आयोगको गठन तथा कार्य सञ्चालन आदेश, २०६७ अनुसार नेपालमा राष्ट्रिय विकासको नीति तथा योजनाको तर्जुमा, कार्यान्वयन, अनुगमन तथा मूल्याङ्कन गर्न देहाय बमोजिमका अध्यक्ष उपाध्यक्ष र सदस्य रहनेगरी राष्ट्रिय योजना आयोगको गठनको व्यवस्था छः

क) प्रधानमन्त्री – अध्यक्ष
ख) नेपाल सरकारबाट नियुक्त एक – उपाध्यक्ष
ग) नेपाल सरकारबाट नियुक्त बढीमा सात – सदस्य
घ) मुख्य सचिव – सदस्य
ङ) अर्थ सचिव – सदस्य
च) राष्ट्रिय योजना आयोगको सचिव – सदस्य सचिव

साभार : गोरखापत्र

लोकसेवा समसामायिक शृंखला (माघ १८ - माघ २४)

 ९ महिना अगाडि  समसामाहिक  समसामाहिक

१) साहित्यकार मनू बाजाकीको निधन कहिले भएको हो ? - वि.स. २०७४ माघ १९

२) राष्ट्रिय फोटो पत्रकार समूहद्वारा आयोजित अन्तराष्ट्रिय प्रिन्टिंङ् एन्ड फोटोग्राफी एक्स्यो कहिले र कहाँ सम्पन्न भयो ? -  वि.स. २०७४ माघ १९-२१

३) सरकारले वि.स. २०७४ माघमा निर्धारण गरेको नयाँ मर्यादाक्रम अनुसार प्रदेश सभा सदस्य कतिऔँ स्थानमा रहेका छन् ? - १४औँ

४) नेपालको कुन ठाउँमा अन्तराष्ट्रिय पर्वतीय सङ्ग्रहालय स्थापना गरिएको छ ? - पोखरा

५) राजनीतिक सङ्कट गहिरिदै गएपछि माल्दिभ्समा सङ्कटकाल घोषणा कहिले गरियो ? - सन् २०१८ फेबुअरी ५

६) वि.स. २०७४ माघ २२ को मन्त्रिपरिषद्ले सत्य निरुपण तथा मेलमिलाप आयोगको म्याद कति थप गरेको छ ? - एक बर्ष

७) वि.स. २०७४ माघमा पोखरामा सम्पन्न आहा रारा गोल्डकप प्रतियोगिताको उपाधि कसले जित्यो ? - नेपाल पुलिस क्लब (उपबिजेता : थ्रिस्टार)

८) सन् २०१८ मा न्युजिल्यान्डमा सम्पन्न आईसीसी यु-१९ विश्वकप क्रिकेट प्रतियोगिताको उपाधि कसले जित्यो ? - भारत (उपबिजेता : अस्ट्रेलिया)

९) वि.स. २०७४ माघमा सम्पन्न मदन भण्डारी स्मृति इटहरी गोल्डकप फुटबल प्रतियोगिताको उपाधि कसले जित्यो ? - थ्रिस्टार (उपबिजेता : मनाङ् मस्र्याङ्दी)

१०) बनेपा-सिन्धुली-बर्दीवास सडकको लम्बाई कति रहेको छ ? - १६० कि.मि.

११) सरकारले ओलम्पिक खेलमा सहभागी हुने खेलाडी र अन्तराष्ट्रिय प्रतियोगितामा पदक जित्ने खेलाडीलाई आजीवन भत्ता दिने निर्णय कहिले गरेको हो ? - वि.स. २०७४ माघ ११

श्रोत : गोरखापत्र

महासागरहरु सम्बन्धी महत्वपूर्ण जानकारीहरु

 ९ महिना अगाडि  विश्वको भूगोल  पत्रपत्रिकाबाट

महासागर भन्नाले के बुझिन्छ ? – पानीले ढाकेको विशाल जलभाग

पृथ्वीको कति प्रतिशत भाग पानीले ढाकेको छ ? – ७०.८ प्रतिशत ( करिब ७१ प्रतिशत )

आन्ध्र महासागरको सबैभन्दा गहिरो स्थान कुन हो ? – प्युर्टेरिको द्वीप ( Puertoricico Deep )

आन्ध्र महासागर (Atlanctic Ocean) को नामकरण कसले गरेका थिए ? – प्राचीन ग्रीकवासीहरुले

आन्ध्र महासागर कहाँ अवस्थित छ ? – उत्तर र दक्षिण अमेरिकाको पूर्व तथा युरो र अफ्रिकाको पश्चिमी भागमा

बाल्टिक सागर, उत्तरी सागर, भूमध्यसागर, कृष्णसागर, क्यारेवियन सागर कुन महासागरको छेउछाउ रहेका सागरहरु हुन् ? – आन्ध्र महासागर

आन्ध्र महासागर कुन अंग्रेजी अक्षरसँग मिल्दोजुल्दो आकारको छ ? – S

पृथ्वीको धरातल खुम्चिने तथा फैलिने क्रममा आन्ध्र महासागर वर्षनी कति इन्चको दरले फैलिँदै गइरहेको छ ? – १ इन्च

उत्तरी धुव्रदेखि दक्षिणी धुव्रसम्म फैलिएको महासागर कुन हो ? – आन्ध्र महासागर

आन्ध्र महासागरलाई अर्को कुन नामले पनि चिनिन्छ ? – वाणिज्य महासागर

आन्ध्र महासागरमा रहेको रहस्यमय समुद्री क्षेत्रलाई के भनिन्छ ? – वर्मुडा त्रिकोण

आन्ध्र महासागरमा मिसिने प्रमुख नदीहरु कुनकुन हुन् ? – राइन, सेनेगल, नाजर, कंगो, सेन्टलरेन्स, मिसिसिपी, अमेजन र ओरिनोको

क्षेत्रफलको हिसाबले तेस्रो ठूलोमहासागर कुन हो ? – हिन्द माहसागर

दोस्रो गहिरो महासागर कहाँ अवस्थित छ ? – हिन्द महासागर

हिन्द महासागर कहाँ अवस्थित छ ? – एसिया, अफ्रिका र अस्टेलिया महादेशको बिचमा

हिन्द महासागरको क्षेत्रफल कति छ ? – ७ करोड ३५ लाख वर्ग कि.मि.

हिन्द महासागरको औसत गहिराई कति छ ? – ३९०० मिटर (१२,८०० फिट)

हिन्द महासागरले पृथ्वीको कुल जलमण्डलको कति प्रतिशत भाग ओगटेको छ ? – २०.५ प्रतिशत

हिन्द महासागरको सबभन्दा गहिरो भाग जाभा ट्रेन्च हो । यसको गहिराइ कति रहेको छ ? – ७४५० फिट

कृष्णसागरको क्षेत्रफल कति रहेको छ ? – ४,६१,९८० व.कि.मि.

हिन्द महासागरमा मिसिने प्रमुख नदीहरु कुनकुन हुन् ? – मेकङ्ग, मेनाम, गंगा, ब्रह्मपुत्र, इरावदी, सिन्ध, टिग्रिज र युफ्रेटस

‘तेलको महासागर’ भनी चिनिने महासागर कुन हो ? – हिन्द महासागर

क्षेत्रफलको हिसाबले चौथो ठुलो महासागर कुन हो ? – कुमेरु महासागर

कुमेरु महासागरको क्षेत्रफल कति रहेको छ ? – २ करोड ४४ लाख व.कि.मि

कुमेरु महासागरको औसतन गहिराई कति रहेको छ ? – २४०० मिटर (७९०० फिट)

कुमेरु मासागरले पृथ्वीको कुल जलमण्डलको कति प्रतिशत भाग ओगटेको छ ? – ७ प्रतिशत

चिसो पानीको महासागर भनेर कुन महासागरलाई जनाउँछ ? – कुमेरु महासागर

कुमेरु महासागर कुन आकारको छ ? – वृत्ताकार

कुमेरु महासागर कुनकुन महासागरसँग जोडिएको छ ? – प्रशान्त तथा आन्ध्र महासागरसँग

दक्षिण धुर्वीय महासागरका उपनामले चिनिने महासागर कुन हो ? – कुमेरु महासागर

कुमेरु महासागर कुन महादेशको वरिपरि फैलिएर रहेको छ ? – अन्टार्कटिका महादेश

सबैभन्दा सानो महासागर कुन हो ? – सुमेरु महासागर

सुमेरु महासागरको क्षेत्रफल कति रहेको छ ? – १ करोड ५१ लख वर्ग कि.मि.

सुमेरु महासागरको औसत गहिराई कति रहेको छ ? – १३३० मिटर (४४०० फिट)

सुमेरु महासागरले पृथ्वीको कुल जलमण्डलको कति प्रतिशत भाग ओगटेको ? – ४ प्रतिशत

सुमेरु महासागरको सबैभन्दा गहिरो स्थानको गहिराई कति छ ? – ५६०८ मिटर

उत्तर धु्रवीय महासागरका उपनामले चिनिने सुमेरु महासागर कुन आकारको छ ? – वृत्ताकार

कुमेरु र सुमेरु महासागरलाई के नामले पनि चिनिन्छ ? – चिसो पानीको महासागर

महासागर तथा समुद्रको गहिराई नाप्न प्रयोग गरिने यन्त्रलाई के भनिन्छ ? – फेदोमिटर

समुद्रसम्बन्धी अध्ययन गर्ने शास्त्रलाई के भनिन्छ ? – Oceanography

पृथ्वीमा कुल कति धनमिल पानी रहेको छ ? – २२ करोड धनमिल

पृथ्वीको उत्तरी गोलार्धमा जल सतह र स्थल सतहको भाग कतिकति रहेको छ ? – बराबर

पृथ्वीको दक्षिणी गोलार्धमा स्थल सतहभन्दा जल सतह कति बढी छ ? – १५ गुणा बढी

पृथ्वीमा रहेको कुल जलमण्डलको कति प्रतिशत भाग महासागरले ढाकेको छ ? – ८८.९ प्रतिशत (करिब ८९ प्रतिशत )

पृथ्वीमा रहेको कुल जलमण्डलको कति प्रतिशत भाग नदी, ताल तलैया तथा सागरले ढाकेको छ ? – ११.१ प्रतिशत

विश्वको सबभन्दा ठूलो सागर कुन हो ? – साउथ चाइना सागर

साउथ चाइना सागरको क्षेत्रफल कति छ ? – २९,७४,६०० व.कि.मि.

साउथ चाइना सागरको सरदर गहिराई कति रहेको छ ? – २४०० मिटर

सबैभन्दा ठूलो नुनिलो पानीको ताल कुन हो ? – क्यारेबियन सागर

विश्वको तेस्रो ठूलो सागर कुन हो ? – भूमध्यसागर

भू–मध्यसागरको क्षेत्रफल कति रहेको छ ? – २५ लाख ३ हजार वर्ग कि.मि.

भू–मध्यसागरको सरदर गहिराई कति रहेको छ ? – १४८५ मिटर

विश्वको तेस्रो ठूलो सागर कुन हो ? – बेरिङ सागर

बेरिङ सागरको क्षेत्रफल कति रहेको छ ? – २२,६८,१८० व.कि.मि.

बरिङ सागरको क्षेत्रफल कति रहेको छ ? – १४०० मिटर

विश्वको पाँचौं ठूलो सागर कुन हो ? – मेक्सिको खाडी

मेक्सिको खाडीको क्षेत्रफल कति रहेको छ ? – १५,४२,९८५ व.कि.मि.

मेक्सिको खाडीको सरदर गहिराइ कति रहेको छ ? – १५०० मिटर

विश्वको छैठौ ठूलो सागर कुन हो ? – सी अफ ओखोत्सक

सी आफ ओखोत्सकको क्षेत्रफल कति रहेको छ ? – १५,२७,५७० व.कि.मि.

सी अफ ओखोत्सकको सरदर गहिराई कति रहेको छ ? – ८४० मिटर

विश्वको सातौं ठूलो सागर कुन हो ? – पूर्वी चाइना सागर

पूर्वी चइना सागरको क्षेत्रफल कति रहेको छ ? – १२,४९,१५० व.कि.मि.

पूर्वी चाइना सागरको सरदर गहिराइ कति रहेको छ ? – १८० मिटर

विश्वको आठौं ठूलो सागर कुन हो ? – हड्सन वे

हड्सन वे’ को क्षेत्रफल कति रहेको छ ? – १२,३२,३०० व.कि.मि.

‘हड्सन वे’ को सरदर गहिराइ कति रहेको छ ? – १२० मिटर

विश्वको नवौं ठूलो सागर कुन हो ? – सी आफ जापान

सी अफ जापानको सरदर गहिराइ कति रहेको छ ? – १०,०२,५०० व.कि.मि.

विश्वको दशौं ठूलो सागर कुन हो ? - कृष्णसागर

श्रोत : इन्टरनेट

लोकसेवा अनलाईन तयारी विशेष श्रृखंला

 ९ महिना अगाडि  विविध  पत्रपत्रिकाबाट

१) कतार भ्रमण गर्ने पहिलो प्रधानमन्त्री - गिरीजा प्रसाद कोइराला 

२) इजरायल भ्रमण गर्ने पहिलो प्रधानमन्त्री - वि.पि. कोइराला 

३) एशियाको एकमात्र रोमन क्याथोलिक देश - फिलिपिन्स 

४) बैक अफ द इयर २०१७  - NMB बैक

५) नेपालको आधुनिक अदालतको ६० वर्ष इतिहासमा दलित समुदायबाट न्यायधिश बन्ने व्यक्ति - रत्न बहादुर बागचन्द 

६) हावाको गति नाम्ने यन्त्र - व्युफोर्ट स्केल

७) पानी उमाल्दा कुन तत्व नाश हुन्छ ? - पाथोरोजन 

८) प्रशान्त महासागरको अग्निको घेरा कहाँ पर्दछ ? - इन्डोनेशिया  

९) सेतो झण्डा के को प्रतिक हो ? - सन्धी (Truce) को प्रतिक

१०) अन्तराष्ट्रिय धानवाली अनुसन्धान संस्था इरीको प्रधान कार्यालय - फिलिपिन्सको मनिला

११) दक्षिण एसियाली मुलुकहरुमा 3G Mobile शुरु गर्ने देश - नेपाल 

१२) मानिस बोल्दा ६५ वटा मांशपेशिले काम गर्दछ भने हास्दा कति वटा मांशपेशिले काम गर्दछ ? - ४२ 

१३) कुन दिन पशुपतिनाथलाई बुद्ध मुकुट पहिराइन्छ ? - कार्तिक‬ कृष्ण अष्टमी

१४) अनुसूची नभएको नेपालको संविधान कुन हो ? - नेपाल‬ अधिराज्यको संविधान, २०१५

१५) नेपालमा कुन आवधिक योजनादेखि सुशासन सम्बन्धि अवधारणा एवं नीति ल्याइएको हो ? - नवौँ‬

१६) राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोगको स्थापना कहिले गरिएको हो ? - २०५७ जेठ १३

१७) मध्य पहाडी लोकमार्गले कतिवटा जिल्लालाई छुने गर्दछ ? - २४ वटा

१८) नेपालमा बन दशक कहिले मनाईने भएको छ ? - वि.सं २०७१ देखि २०८०

१९) नेपालको कुन राष्ट्रसँग सर्वप्रथम हवाई सम्झौता भएको थियो ? - भारत 

२०) नेपाल टेलिभिजन २ को प्रशारण कहिले देखि शुरु भएको हो ? - वि.स. २०५८ असोज १०

२१) नेपालमा औद्योगिक गणना कहिलेदेखि सुरु भएको हो ? - वि.स. २०२२ (प्रत्येक ५ बर्षमा)

२२) नेपालमा सर्वप्रथम उद्योग परिषदको गठन कहिले भएको थियो ? - वि.स. १९९३

२३) हालेमाउमाउ भनेको के हो ? - अमेरिकामा गएको ज्वालामुखी 

२४) मरणोपरान्त नोबेल पुरस्कार पाउने दुई व्यक्ति को को हुन ? - ड्यागह्यामरसोल्ड र इरिक एक्सेल कार्लफडेल्ट

२५) निजामती सेवाको लोगो डिजाईनर को हुन ? - भीमबहादुर थापा

खरिदार परिक्षा २०७२ मा सोधिएका वस्तुगत प्रश्नहरु

 १० महिना अगाडि  विविध  खरिदार

१) हलो क्रान्ति नेपालको कुन जिल्लामा भएको थियो ? - लमजुङ

२) ग्रामी अवार्ड के संग सम्बन्धित छ ? - संगित

३) बोधि चित्त कुन जिल्लामा पर्दछ ? - काभ्रेपलान्चोक

४) एअर बस कुन देशको कम्पनी हो ? - फ्रान्स

५) 2070 को जगदम्बा श्री पुरस्कार कसलाई प्रदान गरियो ? - शिव रेग्मि

६) चमेलिया जलविद्युत कहाँ पर्दछ ? - दार्चुला

७) ह्याल्मो जातिको मुख्य बसोबास कुन जिल्लामा रहेको छ ? - सिन्धुपाल्चोक

८) जनगणना २०६८ अनुसार नेपालमा बोलिने भाषा कती वटा छन ? - १२३ वटा

९) राष्ट्रीय जनगणना २०६८ अनुसार हाल नेपालको शहरी जनसंख्या कती रहेको छ ? - १७.०७ प्रतिशत 

१०) जोडामिलाउनुहोस् 

  प्रथम किराँती राजा – यलम्बर,
  प्रथम मल्ल राजा – अरी मल्ल,
  प्रथम गोपालवंशी राजा –भुक्तमान

११) नुनिलो पानीको ताल भनेर केलाई चिनिन्छ ? - मृत सागर

१२) पैगम्बर महोम्मदको जन्म कहिले भएको थियो ? - सन् 570

१३) पारशनाथ भनेर केलाई चिनिन्छ ? - पशुपतिनाथ

१४) चिन र भारतलाई नछुने जिल्ला कती वटा छन ? - 36 जिल्ला

१५) Universal Receiver भनेर कुन ब्लड ग्रुपलाई चिनिन्छ ? - AB +

१६) नेपालको प्रमुख अन्न बालि कुन हो ? - धान

१७) कुनै पनि विभाग नभएको मन्त्रालय कुन हो ? - शान्ति तथा पुनर्निर्माण मन्त्रालय

१८) स्थानीय निकाय भनेर केलाई चिनिन्छ ? - गाउपालीका, नपा र जिविस (२०७२ पछिको बिवरण हो )

१९) दिएका मध्ये UNO को विशिष्टिकृत संस्था कुन होइन ? - ADB

२०) ILO को प्रधान कार्यालय कहाँ रहेको छ ? - जेनेभा (स्वीजरल्याण्ड)

२१) कानुनि राज्यमा नपर्ने तलका मध्ये कुन हो ? - निरंकुशता

२२) दिगो विकास अवधारणा कुन योजनाबाट आएको हो ? - आठौं योजना

२३) नेपालमा निजामती सेवा दिवस कहिले मनाइन्छ ? - भदौ २२

२४) नेपालमा जनमतसंग्रह कहिले सम्पन्न भएको थियो ? - बि.सं २०३७ वैशाख २०

२५) नेपालको लामो पक्की पुल कुन जिल्लामा रहेको छ ? - बर्दिया

२६) संसदिय सुनुवाइ नहुने तलका मध्ये कुन पद हो ? - सुचना आयुक्त  (सूचना आयुक्त, निर्वाचन आयुक्त,लोकसेवा सदस्य, लोकसेवाअध्यक्ष दिएको मध्ये )

२७) सगरमाथालाई राष्ट्रिय सम्पदा सुचिमा सुचिकृत कहिले गरिएको हो ? - सन १९७९

२८) एक गाउ एक उत्पादन कार्यक्रम कुन देशबाट सुरु भएको हो ? - जापान

गोरखापत्र लोकसेवा सहयोगी सामग्री

 १० महिना अगाडि  गोरखापत्र  पत्रपत्रिकाबाट

राष्ट्रिय बाल दिबस, २०७४ को मूल नारा के हो ? - बालमैत्री शासन : बालअधिकारको सम्मान

अन्तराष्ट्रिय साक्षरता दिवस कहिले मनाइन्छ ? - सेप्टेम्बर ८

नेपालमा संविधान दिवस कहिले मनाइन्छ ? - असोज ३

तीन पटकसम्म तलाक भनेपछि श्रीमान् श्रीमतीबीच सम्बन्ध विच्छेद हुने परिपाटी तालाक' असंवैधानिक भएको घोषणा भारतको सर्वोच्च अदालतले कहिले गरेको हो ? - सन् २०१७ अगस्त २२

अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी नासाद्वारा शनि ग्रहको अध्यनका लागि पठाईएको अन्तरिक्ष यान कुन हो ? - क्यासिनी

छैटौ नेपाल - अफ्रिका फिल्म फेस्टिबल - २०१७ राजधानी काठमाडौँमा कहिले सम्पन्न भयो ? - वि. स. २०७४ असोज २ - ४

नेपाल सरकारले इन्डोनेसियामा अवैइतनिक महाबाणिज्य दुतावासको स्थापना कहिले गर्यो ? - सन् २०१७ सेप्टेम्बर १३

प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा संयुक्त राष्ट्र सङ्घको ७२ औं महासभामा भाग लिने सन्दर्भमा अमेरिका प्रस्थान कहिले गरे ? - वि.स २०७४ असोज ३

विश्व बैङ्कले सन् २०१७ सेप्टेम्बर १७ मा सार्वजनिक गरेको नेपाल डेभलपमेन्ट अपडेट - २०१७ अनुसार आ. व. २०७४/७५ मा नेपालको आर्थिक वृद्धी कति हुने आनुमान छ ? - ४.५ प्रतिशत

सन् २०१७ सेप्टेम्बरमा मलेसियामा सम्पन्न एसीसी यु - १९ इस्टर्न रिजन क्रिकेट प्रतियोगिताको उपाधि कसले जित्यो ? - नेपाल

२०७४ मा प्रदान गरिएको नवो कृति अवार्डमा लाइफटाइम अचिभमेन्ट अवार्डबाट सम्मानित हुने व्यक्तित्व को हुन् ? - नेपाल विज्ञापन सङ्घका पूर्व अध्यक्ष माधवराज तिमिल्सिना तथा विज्ञापन क्षेत्रका आग्रणी वक्तित्व नवीनलाल जोशी

पाटा ट्राभल मार्ट - २०१७ कहिले र कहाँ सम्पन्न भयो ? - सन् २०१७ सेप्टेम्बर १३-१५, मकाउ

उत्तर कोरियाले जापानको आकाशमाथि ब्यालेस्टिक क्षेप्यास्त्र परीक्षण कहिले गरेको हो ? - सन् २०१७ सेप्टेम्बर १५

चौथो न्यू बिज बिजनेस कन्केल्भ तथा अवार्ड - २०१७ मा लाइफटाइम अचिभमेन्ट अवार्डबाट सम्मानित हुने व्यक्तित्व को हुन् ? - पन्चकन्या ग्रुपका संस्थापक अध्यक्ष प्रेमबहादुर श्रेष्ठ

बेस्ट Managed Life Insurance Company अवार्ड - २०१७ बाट सम्मानित हुने बिमा कम्पनी कुन हो ? - नेपाल लाइफ इन्सुरेन्स कम्पनी

व्यवस्थापिका-संसदले २०७४ असोज ३ मा पारित बिधेयक अनुसार लापरबाही ढङ्गबाट सवारी चलाई दुर्घटना भएको अवस्थामा चालकलाई के-कस्तो सजाय हुने व्यवस्था छ ? - तीन बर्षदेखी दस बर्षसम्म कैद सजाय र तीस हजारदेखी एक लाख रुपैयाँसम्म जरिवाना

२०७४ असोज ६ मा मनाइएको सामाजिक सेवा दिवसको नारा क हो ? - शान्ति र समृदि सबैको चाहना, समाज सेवामा निस्वार्थ भावना

गोरखामा २०७४ असोज ९ मा सम्पन्न लिगलिगे दौडको उपाधि कसले जित्यो ? - नेपाली सेनाका खगेन्द्र बहादुर रानाभाट

व्यस्थापिका संसदले मुलुकी देवानी संहिता र मुलुकी देवानी कार्यविधि कहिले पारित गरेको हो ? - बि.स. २०७४ असोज ९

२०७४ सालको षडानन्द राष्ट्रिय पुरस्कारबाट सम्मानित हुने व्यक्तित्व को हुन् ? - प्रा. शिवगोपाल रिसाल

मेक्सिकोमा २ सय ५० भन्दा बढीको ज्यान जानेगरी शक्तिशाली भुकम्प कहिले गयो ? - सन् २०१७ सेप्टेम्बर १९

मिसेस नेपाल इन्टरनेशनल - २०१७ को उपाधि जित्ने युवती को हुन् ? - सुरुचि पाण्डे

थाइल्यान्डकी पुर्व प्रधानमन्त्री यिङ्लक सिनावात्रालाई भ्रष्टाचारको आरोपमा सर्वोच्च अदालतले पाँच वर्षको जेल सजाय कहिले सुनाएको हो ? - सन् २०१७ सेप्टेम्बर २७

नेपाल राष्ट्र बैंङ्क सञ्चालक समितिले ३० वर्षे सेवा अवधि हटायर ५८ वर्ष उमेर हदबन्दी मात्र लागू कहिले गरेको हो ? - वि. स. २०७४ असोज ८

युनियन लाइफ र सन् नेपाल लाइफ इन्सुरेन्स कम्पनीले कारोबारको शुभारम्भा कहिले गरेका हुन् ? - वि. स. २०७४ असोज ६

नेपाल आइडल बन्न सफल प्रतिभा को हून् ? - बुद्ध लामा

सन् २०१७ सेप्टेम्बरमा सम्पन्न साफ यु - १८ च्याम्पियनसिपको उपाधि कसले जित्यो ? - नेपाल

रेडियो नेपालबाट प्रसारण हुने बाल कार्यक्रम सञ्चालक एवम् गायक वासुदेव मुनालको निधन कहिले भएको हो ? - वि. स. २०७४ असोज १२

नेपाली पर्व वडादशैं मनाउन कुन देशको संसद् भावनबाट त्यहाँ रहेका नेपालीलाई नियन्त्रणा पठाइएको हो ? - अस्ट्रेलिया

सन् २०१७ सेप्टेम्बरमा सम्पन्न निर्वाचनमा जर्मन चान्सलरमा निर्वाचित हुने राजनीतिकर्मी को हुन् ? - एन्जेला मर्केल

विश्वका विभिन्न देशमा रहेका शेर्पा सम्मेलन कहाँ आयोजना गरिएको छ ? - काठमाडौँ ( वि. स. २०७४ असोज )

नेपाल-भारत सम्बन्धलाई समग्रतामा अध्ययन गरी सुझाव पेस गर्न गठित प्रबुद्ध व्यक्ति समूह ( ईपीजी ) को पाँचौँ बैठक कहिले सम्पन्न भयो ? - वि. स. २०७४ असोज २१-२२, काठमाडौँ

सङ्घीय प्रसासनिक पुन: संरचनाको पहिलो खुड्किलोका रुपमा रहेको कर्मचारी समायोजन विधेयक, २०७४ संसद्बाटा कहिले पारित भएको हो ? - वि. स. २०७४ असोज २०

२०७४ असोज २३ को मन्त्रिपरिषद् बैठकले रास्ट्रिय परीक्षा बोर्डको अध्यक्षमा कसलाई निउक्त गर्यो ? - प्रा डा. चन्द्रमणि पौडेल

नेपाल निर्माण व्यवसायी महासङ्घका अध्यक्ष शरदकुमार गौचनको दिनदहाडै गोली हानी हत्या कहिले भएको हो ? - वि. स. २०७४ असोज २३

अमेरिकाको लसभेगस सहरस्थित एक कन्सर्टमा दर्जनौंको ज्यान जानेगरी अन्धाधुन्ध गोली प्रहार कहिले भएको हो ? - सन् २०१७ अक्टोवर १

हिमाली क्षेत्र जुम्लामा जलवायु परिवर्तन सम्बन्धी राष्ट्रीय सम्मेलन कहिले सम्पन्न भयो ? - वि. स. २०७४ असोज २९-३०

वि. स. २०७० मङ्सिर ४ गते निर्वाचन भई माघ ७ गते पहिलो बैठक गरेको ऐतिहासिक संविधान सभा ( दोश्रो ) को रूपान्तरित व्यवस्थापिका - संसद्को कार्यकाल कहिले सकिएको हो ? - वि. स. २०७४ असोज २८

म्यान्मारमा भड्किएको हिन्सामा चरम दमन भएपश्चात् रोहिङ्ग्या विद्रोहीद्वारा एकतर्फी युद्धविरामको घोषणा कहिले भएको हो ? - सन् २०१७ सेप्टेम्बर ९

गैरआवासीय नेपाली सङ्घ ( एनआरएनए ) को आठौ महाधिवेशन कहिले सम्पन्न भयो ? - वि. स. २०७४ असोज २८ - ३१

गैरआवासीय नेपालीको लगानीमा ७५० शैययाको नेपाल मेडिसिटी अस्पतालको औपचारिक रुपमा उद्धघाटन कहिले भएको हो ? - वि. स. २०७४ असोज २५

स्थानीय सरकार सञ्चालक विधेयक, २०७४ राष्ट्रपतिद्वारा कहिले प्रमाणीकरण भएको हो ? - वि. स. २०७४ असोज २९

प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले उपप्रधान मन्त्रीसहित आठ मन्त्री तथा राज्यमन्त्री थप गरी छैटौँपल्ट मन्त्रिपरिषद्धको विस्तार कहिले गरेका हुन् ? - वि. स. २०७४ असोज २७

सशस्त्र प्रहरी वरिष्ठ अधिकृत तथा तालिम सम्मेलन, २०७४ कहिले सम्पन्न भयो ? - वि. स. २०७४ असोज

प्रथम दक्षिण एसियाली जोरखाने तथा कुस्ती पहलवानी प्रतियोगिता कहिले र काँह सम्पन्न भयो ? - सन् २०१७ अक्टोबर १३ - १४

राजर्षि जनक विश्वविधालय सम्बन्धी विधेयक व्यवस्थापिका - संसद्बाट कहिले पारित भएको हो ? - वि. स. २०७४ असोज २६


स्रोत : गोरखापत्र

नायब सुब्बा लक्षित ब्रहमाण्ड सम्बन्धी जानकारी

 १० महिना अगाडि  ब्रहमाण्ड  नायब सुब्बा

१) चन्द्र धरातलमा उत्रिने पहिलो व्यक्ति निल आर्मस्टङ हुन भने दोस्रो को हुन ? - बज एलड्रिन (Buzz Aldrin)

२) एपोलो – ११ को कमाण्ड सञ्चालन गर्ने अन्तरिक्ष पाईलट को थिए ? - माईकल केलिन्स (Michael Collins)

३) चन्द्र धरातलमा पाईला टेक्ने पहिलो अन्तरिक्ष यात्री निल अल्डेन आर्मस्टङ चन्द्र धरातलमा कहिले पुगेका थिए ? - सन् १९६९ जुलाई २१

४) चन्द्र धरातलमा पाईला टेक्ने पहिलो अन्तरिक्ष यात्री निल अल्डेन आर्मस्टङको निधन कहिले भयो ? - सन् २०१२ अगस्त २५

५) सर्वप्रथम चन्द्र धरातलमा पुग्ने अन्तरिक्ष यान कुन हो ? - लुना - २

६) चन्द्रमाको गुरुत्वबल भन्दा पृथ्वीको गरुत्वबल कति बढी छ ? - ६ गुणा

७) चन्द्र ग्रहण अधिकतम कति समय सम्म रहन्छ ? - ४ घण्टा

८) सुर्य ग्रहण एक बर्षमा अधिकतम कति पटक लाग्न सक्छ ? - २ पटक

९) चन्द्र ग्रहण पूर्णिमाको रातमा लाग्छ भने सूर्य ग्रहण कहिले लाग्छ ? - औँसिको दिन

१०) शुक्र ग्रहको पृष्ठभुमि कस्तो छ ? - हल्का सेतो मिश्रीत पहेँलो

११) खैरो ग्रह भनेर कुन ग्रहलाई भनिन्छ ? - बुध

१२) हाल सम्म शनि ग्रहका कति वटा उपग्रह पत्ता लागेका छन् ? - ६० वटा

१३) पृथ्वी र चन्द्रमा बिचको औषत दुरी कति रहेको छ ? - ३ लाख ८२ हजार ४ सय किमि

१४) पृथ्वीले आफ्नो अक्षमा एक फन्को लगाउन कति समय लगाउँछ ? - २३ घण्टा ५६ मि. ४ सेकेण्ड

१५) सूर्यको आकर्षण शक्ति पृथ्वीको भन्दा कति बढी भएको अनुमान गरिएको छ ? - २८ गुणा

१६) पृथ्वीले सूर्यको परिक्रमा गर्छ भन्ने तथ्य सवैभन्दा पहिले पत्ता लगाउने बैज्ञानिक को हुन् ? - निकोलस कपर्निकस

१७) सूर्यलाई हेर्न बनाईएको यन्त्रलाई के भनिन्छ ? - हेलिस्कोप

१८) आधा रातमा सूर्य उदाउने देश कुन हो ? - नर्वे

१९) सूर्यले आफ्नो अक्षमा परिक्रममा गर्न कति समय लाग्छ ? - २५ दिन ५ घण्टा

२०) ब्रमाण्ड उत्पत्ति सम्बन्धी अध्ययन गर्ने शास्त्रलाई के भनिन्छ ? - कस्मोलोजी

२१) पृथ्वीले सूर्यको परिक्रमा प्रति सेकेण्ड कति गतिका दरले गर्छ ? - ३० किमि प्रतिसेकेण्ड

२२) टाईटन कुन ग्रहको उपग्रह हो ? - शनि ग्रह

२३) हरियो ग्रहका नामले कुन ग्रहलाई चिनिन्छ ? - अरुण

२४) ब्लू प्लानेट वा वाटर प्लानेट भन्नाले कुन ग्रहलाई बुझिन्छ ? - पृथ्वी

२५) अन्तरिक्षमा जाने प्रथम महिला को हुन् ? - अमेरिकी नागरिक डेनिस टिटो (सन् २००६)

२६) कुन ग्रहलाई बायुमण्डलीय घेराले घेरेको छ ? - शनि ग्रह

स्रोत: इन्टरनेट

नेपालको खनिज सम्बन्धी वस्तुगत प्रश्नोत्तर

 १० महिना अगाडि  नेपालको भुगोल  पत्रपत्रिकाबाट

१) नेपालको सबैभन्दा ठूलो तामाखानी कुन क्षेत्रमा पर्दछ ? – बुद्ध खोला (बन्दिपुर)

२) नेपालको हालसम्म पत्ता लागेको सबैभन्दा ठूलो सीसा खानी कहाँ छ ? – फूलचोकी डाँडामा 

३) मार्वल नेपालमा कुन ठाउँमा पाइन्छ ? – गोदावरी 

४) गणेश हिमाल क्षेत्रमा कुन खनिज पाइन्छ ? – सिसा 

५) नेपालमा सोडा कहाँ पाईन्छ ? – सल्यान र डोटी

६) म्याग्नेसाइट खरिढुंगाको व्यवसायिक उत्पादन कुन जिल्लामा भएको छ ? – दोलखा 

७) नेपालको कुन क्षेत्रमा खनिज तेल तथा ग्याँस पाउने सम्भाव्यता रहेको छ ? – चुरे प्रदेश 

८) नेपालमा उत्खनन भएका खनिजहरुमध्ये सबैभन्दा बढी उत्खनन भएको खनिज कुन हो ? – चुनढुङगा

९) नेपालमा हालसम्म युरेनियम कहाँ पाइएको छ ? – चमेलिया नदीको किनारमा

१०) खरीढुङ्गा उद्योग कुन जिल्लामा सञ्चालित छ ? – दोलखा

११) नेपालमा औषधीजन्य वनस्पति कति उचाइ भन्दा माथि पाईन्छ ? – ३३०० मि

१२) गणेश हिमाल र रसुवागढी कुन खनिजका लागि प्रसिद्ध रहेका छन ? – सिसा

१३) नेपालमा हालसम्म युरेनियम कुन ठाउँमा पाइएको छ ? – चमेलिया नदी किनार 

१४) बहुमूल्य धातु हीरा कुन तत्वबाट वनेको हुन्छ ? – कार्बन

१५) कोइलाको लागि प्रसिद्ध स्थान तलका मध्ये कुन हो ? – चतरा (सुनसरी) 

१६) रसुवा गढीमा कुन खनिज पाइएको छ ? – सिसा

१७) नेपाल ओरिण्ड म्याग्नासाइट प्रा.लि. नामक उद्योग कुन जिल्लामा संचालित छ ? – सिन्धुपाल्चोक

१८) जस्ता खानी उत्खनन गर्ने कारखाना कहाँ छ ? – गणेश हिमाल 

१९) नेपालमा सबैभन्दा बढी प्रयोग भएको खनिज पदार्थ कुन हो ? – चुनढुंगा 

२०) मुस्ताङ्गको थाकखोला कुन खनिज पदार्थको लागि प्रख्यात रहेको छ ? – नुन

२१) अभ्रखको लागि प्रसिद्ध जिल्ला कुन हो ? – भोजपुर

२२) कुलेखानी, बाह्रबिसे, वन्दीपुर, बुद्धखोला, म्याग्दी जस्ता ठाउँहरू कुन खनिज पदार्थका लागि प्रख्यात रहेका छन् ? – तामा

To Top